Bu kararda Danıştay, bir denetim elemanının ‘yapı denetim kuruluşuna üç defa idari para cezası verilmesine sebep olma’ şartının hesaplanmasında, 4708 sayılı Kanun’un eski halinde bu yönde bir tekerrür hükmü bulunmadığı dönemde verilmiş bir idari para cezasının tekerrüre esas alınıp alınamayacağını incelemiştir. Bölge İdare Mahkemesi, eski tarihli cezanın tekerrüre esas alınamayacağını, bu durumda tekerrüre esas iki geçerli cezanın kaldığını belirterek denetçi belgesinin iptalini hukuka aykırı bulmuş ve işlemi iptal etmiştir. Danıştay ise, bu değerlendirmeyi yeterli bulmayarak işlemin esastan incelenmesi gerektiği gerekçesiyle kararı bozmuştur.
—
T.C. DANIŞTAY
ALTINCI DAİRE
Esas No: 2021/5018
Karar No: 2022/7264
Karar Tarihi: 21.06.2022
TEMYİZ EDEN (DAVALI): […] Bakanlığı- ANKARA
VEKİLİ: Av. […]
KARŞI TARAF (DAVACI): […]
VEKİLİ: Av. […]
İSTEMİN KONUSU: […] Bölge İdare Mahkemesi […] İdari Dava Dairesinin […] tarih ve E:[…], K:[…] sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Davacının sorumlu denetim elemanı (inşaat mühendisi, uygulama denetçisi) olarak görev yaptığı […] Yapı Denetim Ltd.Şti.’nin sorumluluğunda bulunan […], […] ile […] Yapı Denetim Ltd.Şti.’nin sorumluluğunda bulunan […] YİBF nolu yapılara ilişkin mevzuat ile verilen görev ve sorumlulukları yerine getirmeyerek görev aldığı yapı denetim kuruluşlarına üç defa idari yaptırım uygulanmasına sebep olduğundan bahisle 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkındaki Kanunun 8. maddesinin 8. fıkrası uyarınca denetçi belgesinin iptal edilerek üç yıl süreyle herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olmaması için Bakanlıkça kayıtlarının tutulmasına ilişkin 25/04/2019 tarih ve 30755 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 16/04/2019 tarih ve 90669 sayılı Bakanlık Oluru’nun iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: […] İdare Mahkemesince verilen […] tarih ve E:[…], K:[…] sayılı kararda; yapı denetim kuruluşlarına üç ayrı idari para cezası verildiği, para cezalarının farklı yapılar için farklı tarihlerde düzenlendiği, idari para cezalarının iptali istemiyle açılan davaların Mahkeme kararıyla reddedilerek kesinleştiği, davacının yapı denetim şirketlerine üç ayrı idari para cezası verilmesine sebep olduğu hususunun sabit olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; dava konusu işlem 6645 sayılı Kanun’dan sonra 16/04/2019 tarihinde tesis edilmiş ise de, cezai yaptırımlara ilişkin mevzuatta yapılan değişikliklerden lehe olan hükümlerin ilgililer hakkında uygulanması gerektiği, […] YİBF numaralı yapıda şirketin cezalandırılmasına dayanak gösterilen fiillerin 2014 yılında gerçekleştiği, 4708 sayılı Kanun’un eylem tarihinde yürürlükte bulunan halinde sorumlu denetim elemanları hakkında yapı denetim kuruluşuna üç defa para cezası verilmesine neden olması halinde yaptırım uygulanacağını öngören bir hüküm bulunmaması karşısında, 737208 YİBF nolu yapıdaki aykırılıklar nedeniyle uygulanan idari para cezasının davacı bakımından tekerrüre esas alınmasına hukuken olanak bulunmadığından tekerrüre esas alınabilecek iki idari para cezasının bulunduğu, anılan kanunda belirtilen yapı denetim kuruluşuna üç defa idari para cezası verilmesine sebep olma koşulunun gerçekleşmediği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca davacının istinaf başvurusunun kabulü, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Temyize konu kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ […]’ÜN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, 29/10/2021 günlü, 31643 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 85 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 1. maddesi uyarınca, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Altıncı Kısmının Dördüncü Bölümünün başlığı “Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği” şeklinde değiştirildiğinden, husumetin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı yerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına yöneltilmesine karar verilerek, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY: Davacının sorumlu denetim elemanı (inşaat mühendisi-uygulama denetçisi) olarak görev yaptığı […] Yapı Denetim Ltd. Şti. ile […] Yapı Denetim Ltd. Şti.’nin denetim sorumluluğunda bulunan […], […] ve […] YİBF numaralı yapılardaki denetimler sonucu 18/08/2016, 05/11/2018 ve 24/03/2016 tarihli teknik inceleme raporları düzenlenerek, yapı denetim kuruluşlarına 4708 sayılı Kanun’un 8. maddesi uyarınca idari para cezası verildiği; idari para cezalarına esas alınan aykırılıkların […] YİBF numaralı yapıda 17/11/2014-17/12/2014 tarihleri arasında; […] YİBF numaralı yapıda 31/12/2016 tarihinde ve […] YİBF numaralı yapıda ise 10/07/2015-07/10/2015 tarihleri arasında gerçekleştiğinin belirlendiği, davacının görev aldığı yapı denetim kuruluşlarına üç defa idari para cezası verilmesine sebep olduğundan bahisle denetçi belgesinin iptal edilmesine ve üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olmaması için Bakanlıkça kayıtlarının tutulmasına ilişkin dava konusu işlemin tesis edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu işlemin dayanağı idari para cezalarının […] YİBF numaralı yapıya […] tarih ve […] sayılı, […] YİBF numaralı yapıya […] tarih ve […] sayılı ve […] YİBF numaralı yapıya […] tarih ve […] sayılı Manisa Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü işlemleri ile verildiği, anılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarda, […] İdare Mahkemesinin […] tarih ve E:[…], K:[…] sayılı, […] İdare Mahkemesinin […] tarih ve E:[…], K:[…] sayılı ve […] tarih ve E:[…], K:[…] sayılı kararlarıyla davanın reddine karar verildiği görülmüştür.
İLGİLİ MEVZUAT: 29/06/2001 tarih ve 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun “Denetim faaliyetinin durdurulması ve izin belgesinin iptali” başlıklı 8. maddesinde;”Yapı denetim kuruluşlarından, bu Kanunda öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine getirmedikleri anlaşılanların veya son üç yıl içerisinde üç defa olumsuz sicil alanların veyahut 3 üncü maddenin son fıkrası ile 6 ncı maddenin birinci fıkrası hükümlerine aykırı hareket ettiği belirlenenlerin denetim faaliyeti, yapı denetim komisyonunun teklif üzerine Bakanlıkça bir yıla kadar durdurulur ve belgesi geçici olarak geri alınır. Durdurma kararı, Resmî Gazetede ilan edilir ve sicillerine işlenir. Denetim faaliyetinin geçici olarak durdurulmasına neden olan yapı denetim kuruluşunun mimar ve mühendisleri, bu süre içerisinde başka ad altında dahi olsa hiçbir denetim faaliyetinde bulunamaz. Geçici durdurmaya neden olan mimar ve mühendisler Bakanlıkça ilgili meslek odasına bildirilir. Meslek odaları, bu kişiler hakkında kendi mevzuatına göre işlem yapar.
Faaliyeti üç defa durdurulan yapı denetim kuruluşunun denetim faaliyetine son verilir ve izin belgesi Bakanlıkça iptal edilir.
İzin belgesi iptal edilen yapı denetim kuruluşunun, kusurları mahkeme kararı ile kesinleşen mimar ve mühendisleri başka bir yapı denetim kuruluşunda görev almaları halinde, görev aldıkları bu kuruluşa izin belgesi verilmez, verilmişse iptal edilir.” hükmüne yer verilmiştir.
23/04/2015 tarih ve 29335 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6645 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 32. maddesi ile değişik dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 8. maddesinde, yapı denetim kuruluşlarının denetim görevini yerine getirmediklerinin tespiti hâlinde uygulanacak idari yaptırımlar, yeni iş almaktan men cezası ve denetçi belgesinin iptaline ilişkin usul ve şartlar düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 23/04/2015 tarihinde yapılan değişiklikte, öncelikle Yasa maddelerini ihlal ettiği tespit edilen yapı denetim kuruluşlarının cezalandırılmasının esas alındığı, denetçiler için yalnızca 4708 sayılı Kanunun 3. maddesinin 5. fıkrasının 2. cümlesi hükmüne aykırı hareket eden mimar ve mühendislere idari para cezası verileceği, yapı denetim kuruluşunun üç defa idari para cezası almasına sebep olan mimar ve mühendislerin belgelerinin iptal edileceği düzenlemelerine yer verildiği, 20/02/2020 tarihinde yapılan değişiklikte de, denetçiler için, yapı denetim kuruluşunun üç defa idari müeyyide almasına sebep olan mimar ve mühendislerin üç yıl süreyle herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda teknik görev alamayacağı, başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olamayacağı düzenlemelerine yer verildiği, bunun dışında denetim sorumluluğu altında bulunan bir yapıda tespit edilen ruhsata aykırılıklar vb. hususlarda denetçi mimar ve mühendislere denetim faaliyetinin belli bir süre ile yasaklanması cezası verilebileceğine yönelik bir ifadeye yer verilmediği anlaşılmıştır.
Kanun değişikliklerinden sonra, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 2. maddesinin dördüncü fıkrasına aykırılık hallerinde idari yaptırım kararlarına ilişkin denetçi açısından lehe sonuçlar doğduğu görülmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; davacının sorumlu denetim elemanı (inşaat mühendisi-uygulama denetçisi) olarak görev yapmış olduğu […], […] ve […] YİBF numaralı yapıların denetim sorumluluğunun 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkındaki Kanunundaki hükümler doğrultusunda yerine getirilmediğinden, yapı denetim kuruluşlarına 4708 sayılı Kanun’un 8. maddesi uyarınca idari para cezası verildiği, idari para cezasına esas alınan aykırılıkların, […] YİBF numaralı yapıda 17/11/2014-17/12/2014 tarihleri arasında, […] YİBF numaralı yapıda […] tarihinde ve […] YİBF numaralı yapıda ise 10/07/2015-07/10/2015 tarihleri arasında gerçekleştiğinin belirlendiği, davacı yönünden […] YİBF numaralı yapıya ilişkin eylem tarihi itibarıyla uygulanması gereken yaptırımın işlem tarihinde yürürlükte bulunan hükümlere nazaran aleyhe olması sebebiyle idare tarafından işlem tarihinde yürürlükte bulunan hükümlere göre yaptırım uygulandığı, idari para cezalarının iptali istemiyle açılan davaların ise reddine karar verilerek kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, dava konusu işlemin esasının incelenmesi suretiyle karar verilmesi gerekirken, […] YİBF numaralı yapıda şirkete para cezası verilmesine dayanak gösterilen fiillerin 2014 yılında gerçekleştiği, 4708 sayılı Kanun’un eylem tarihinde yürürlükte bulunan halinde sorumlu denetim elemanları hakkında yapı denetim kuruluşuna üç defa para cezası verilmesine neden olması halinde yaptırım uygulanacağını öngören bir hüküm bulunmaması nedeniyle davacı yönünden tekerrüre esas alınamayacağından 4708 sayılı kanunda belirtilen yapı denetim kuruluşuna üç defa idari para cezası verilmesine sebep olma koşulunun gerçekleşmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne, 2. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu […] Bölge İdare Mahkemesi […] İdari Dava Dairesinin […] tarih ve E:[…], K:[…] sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 21/06/2022 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.