07.07.2021 Tarihli Danıştay Kararı – Yapı Denetim
T.C. DANIŞTAY Altıncı Daire Kararı
Esas : 2021/1673
Karar : 2021/9237
Karar Tarihi : 07.07.2021
ÖZET: Dava, bir mimar-proje ve uygulama denetçisinin, iki farklı yapı denetim şirketinde görev yaparken üç ayrı yapıya ilişkin idari para cezalarına sebep olduğu gerekçesiyle denetçi belgesinin iptal edilmesine ilişkindir. İlk derece mahkemesi, üç cezanın iki farklı yapı denetim kuruluşuna verildiğini, kanunun “üç defa ceza” şartının gerçekleşmesi için üç cezanın da aynı yapı denetim kuruluşuna verilmiş olması gerektiğini kabul ederek işlemi iptal etmiş; Danıştay 6. Dairesi ise, hem denetçiler için 2015 ve 2020 değişikliklerinin lehe sonuç doğurduğunu hem de kanunda “üç cezanın aynı kuruluşa verilmiş olması” şartını arayan bir hükmün bulunmadığını tespit ederek kararı bozmuştur. Karar, denetçinin görev yaptığı farklı şirketlerdeki cezaların da “üç defa ceza” eşiğinde birlikte sayılabileceğini netleştirmesi bakımından önemli bir emsal niteliğindedir; kararda ayrıca detaylı bir karşı oy da yer almaktadır.
T.C.
D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2021/1673 Karar No : 2021/9237 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı – …
VEKİLİ : …, Hukuk Müşaviri KARŞI TARAF (DAVACI) : …
İSTEMİN ÖZETİ : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … tarihli, E:…, K:… sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacının mimar-proje ve uygulama denetçisi olarak görev yaptığı … Yapı Denetim Ltd. Şti’nin denetim sorumluluğunda bulunan … YİBF Nolu ve … YİBF Nolu yapı ile Başarır Yapı Denetim Ltd. Şti’nin denetim sorumluluğunda bulunan … YİBF Nolu yapı ile ilgili kendisine mevzuat ile verilen görev ve sorumlulukları yerine getirmeyerek görev aldığı yapı denetim kuruluşuna üç defa idari para cezası uygulanmasına sebep olduğundan bahisle 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkındaki Kanunun 8. maddesinin 8. fıkrası ile Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinin 6. maddesinin 7. fıkrası uyarınca denetçi belgesinin iptal edilerek üç yıl süreyle herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olmaması için Bakanlıkça kaydının tutulmasına ilişkin 20/04/2018 tarih ve 30397 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 17/04/2018 tarih ve 68952 sayılı davalı idare işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu işlemin 4708 sayılı Yasa’nın 8. maddesi uyarınca tesis edildiği, söz konusu maddede 23/04/2015 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde yapılan değişiklik ile somut olay açısından yapı denetim kuruluşuna üç defa idari para cezası verilmesine sebep olduğu anlaşılan teknik personelin, üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev alamayacağı ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olamayacağı yolunda düzenleme getirilmesi suretiyle daha ağır yaptırımların öngörüldüğü, ayrıca; uyuşmazlık dava konusu işlem tarihi itibarıyla yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre incelendiğinden de; denetçi belgesinin iptal edilerek üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev alınamayacağı ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olunamayacağına dair idari yaptırımın uygulanabilmesi için, denetçi mimar veya mühendisin üç defa idari para cezası verilmesine sebep olduğu yapı denetim kuruluşunun, her üç idari para cezası yönünden de aynı yapı denetim kuruluşu olması gerektiği, olayda ise davacının görev yaptığı iki farklı yapı denetim kuruluşlarına verilen idari para cezalarının işleme dayanak alındığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyiz edilen kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Davacının mimar-proje ve uygulama denetçisi olarak görev yaptığı … Yapı Denetim Ltd. Şti’nin denetim sorumluluğunda bulunan … YİBF Nolu ve … YİBF Nolu yapı ile … Yapı Denetim Ltd. Şti’nin denetim sorumluluğunda bulunan … YİBF Nolu yapı ile ilgili kendisine mevzuat ile verilen görev ve sorumlulukları yerine getirmeyerek görev aldığı yapı denetim kuruluşuna üç defa idari para cezası uygulanmasına sebep olduğundan bahisle 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkındaki Kanun’un 8. maddesinin 8. fıkrası ile Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği’nin 6. maddesinin 7. fıkrası uyarınca denetçi belgesinin iptal edilerek üç yıl süreyle herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olmaması için Bakanlıkça kaydının tutulmasına ilişkin 20/04/2018 tarih ve 30397 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 17/04/2018 tarih ve 68952 sayılı davalı idare işlemi tesis edlmiştir. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT: 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun “Denetim faaliyetinin durdurulması ve izin belgesinin iptali” başlıklı 8. maddesinde, yapı denetim kuruluşuna üç defa idari para cezası verilmesine sebep olduğu anlaşılan denetçi mimar ve denetçi mühendislerin belgeleri, Merkez Yapı Denetim Komisyonunun kararı ile iptal edileceği, bu suretle belgesi iptal edilen denetçi mimar ve denetçi mühendislerin, üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev alamayacağı ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olamayacağı düzenlenmiştir.
23/04/2015 tarihli 6645 sayılı Kanun’un 32. maddesi ile 4708 sayılı Kanun’un 8. maddesinde değişiklik yapılmış, yapı denetim kuruluşlarına verilecek idari yaptırımlar (idari para cezası, yeni iş almaktan men, faaliyete son verme) yeniden düzenlenmiştir. 20/02/2020 tarih ve 31045 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7221 sayılı Kanun’un 25. maddesi ile 4708 sayılı Kanunun 8. maddesinde yeniden değişiklik yapılarak, yapı denetim kuruluşlarına üç ayrı teknik inceleme raporu kapsamında üç adet idari müeyyide uygulanmasına sebebiyet vererek kayıtları tutulan denetçi mimar ve denetçi mühendisler ile diğer teknik personelin, Merkez Yapı Denetim Komisyonunun kararı ve Bakanlığın onayı ile üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda teknik bir görev alamayacağı ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olamayacağı düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Kural olarak idari işlemlerin yargısal denetimi, tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılmaktadır. Bu anlamda idari işlem niteliğindeki idari yaptırımların da tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yargısal denetiminin yapılması gerekmektedir.
Bu kapsamda, uyuşmazlıkta, yapı denetim şirketine idari para cezası verilmesine esas alınan … YİBF nolu teknik inceleme raporunda; “Zemin kat banyo mahallinin yatak odasına dönüştürüldüğü, zemin kat depo mahallinin banyo WC’ye dönüştürüldüğü, birinci ve ikinci katta salon ve ebeveyn yatak odası mahallerinin yan duvarlarına onaylı projesinde olmayan pencere boşluklarının açıldığı, birinci katta onaylı projesinde bulunmayan şömine ve şömine baca imalatlarının yapıldığı, … YİBF nolu teknik inceleme raporunda; “mimari projesinde çatının dört tarafının teras ile dönüldüğü, teras üzerinde yürünebildiği ancak mimari projesinde 6 aksı ile C ve G akslarının kesişim yerlerinde çatının parapet duvarına yaslandığı ve bu alanlarda terasın bulunmadığı..” ve … YİBF nolu teknik inceleme raporunda; “bina ana giriş subasman seviyesine çıkan merdivenler ve giriş terası onaylı projesindeki gibi bina ana giriş kapısı dışında değil, bina ana giriş holü içine alındığı, bundan dolayı bina ana giriş holünün daraltıldığı ve kullanışlılığının azaltıldığı, bina ön cephe balkon korkuluk ve parapet detaylarına onaylı projesindeki cephe görünüşlerindeki gibi olmadığı, kabası bitmiş ikinci kat dairesinde koridor genişliğinin onaylı projesindeki gibi 130 cm yerine 110 cm yapıldığı, bundan dolayı diğer mahallerin kısmen (depo vb.) genişletildiği ve koridorun daraltıldığı…”; tespitlerine yer verildiği, davacının anılan yapı denetim şirketlerinde mimar olarak görev yaptığı, denetim sorumluluğunu Kanunda öngörülen esaslara uygun olarak yerine getirmediği anlaşılmıştır.
Ancak işlem tarihinde yürürlükte bulunan 4708 sayılı Kanunun 8. maddesinin 23/04/2015 tarih ve 29335 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6645 sayılı Kanunun 32. maddesi ile yapılan değişiklik ile yapı denetim kuruluşlarının kanuna aykırı fillerine uygulanacak idari yaptırım türlerinin bütünüyle değiştiği görülmektedir.
Bu durumda, söz konusu Kanun değişikliklerinden sonra, her iki yaptırım türü “yeni iş almaktan men cezası ve idari para cezası”, geçici olarak faaliyetin durdurulması yaptırımına göre lehe olduğundan, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 2. maddesinin dördüncü fıkrasının (c) ve (g) bentlerine aykırılık hallerinde şirket açısından lehe sonuçlar doğduğu görülmektedir.
Öte yandan, 23/04/2015 tarihinde yapılan değişiklikte, öncelikle Yasa maddelerini ihlal ettiği tespit edilen yapı denetim kuruluşlarının cezalandırılmasının esas alındığı, yapı denetim kuruluşunun üç defa idari para cezası almasına sebep olan mimar ve mühendislerin belgelerinin iptal edileceği düzenlemelerine yer verildiği, 20/02/2020 tarihinde yapılan değişiklikte de, denetçiler için, yapı denetim kuruluşunun üç defa idari müeyyide almasına sebep olan mimar ve mühendislerin üç yıl süreyle herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda teknik görev alamayacağı, başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olamayacağı düzenlemelerine yer verildiği, bunun dışında denetim sorumluluğu altında bulunan bir yapıda tespit edilen ruhsata aykırılıklar vb. hususlarda denetçi mimar ve mühendislere denetim faaliyetinin belli bir süre ile yasaklanması cezası verilebileceğine yönelik bir ifadeye yer verilmediği anlaşılmıştır.
Her ne kadar, ilk derece mahkemesi tarafından, 4708 sayılı Kanunun, filin işlendiği tarihte yürürlükte olan halinin denetçiler açısından daha lehe olduğu, söz konusu maddede 23/04/2015 değişikliklerin daha ağır yaptırımlar getirdiği sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verildiği görülmüşse de, söz konusu Kanun değişikliğnden sonra, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 2. maddesinin dördüncü fıkrasına aykırılık hallerinde denetçi açısından da lehe sonuçlar doğduğu; dava konusu işlemin daha lehe olan 23/04/2015 değişikliklerine uygun olarak tesis edildiği, davacı denetçinin hakkında üç idari para cezası uygulanan yapı denetim kuruluşunda mimar olarak görev yaptığı, denetim sorumluluğunu mevzuata uygun olarak yerine getirmemesi sebebiyle yapı denetim kuruluşuna üç defa idari para cezası verilmesine sebep olduğu anlaşılan denetçi hakkında tesis edilen dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata ve Dairemiz yerleşik içtihadına uygun olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemin iptali yolundaki ilk derece mahkemesi kararında ve bu karara karşı yapılan istinaf isteminin reddi yolundaki temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan; ilk derece mahkemesince denetçi belgesinin iptal edilerek üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev alınamayacağı ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olunamayacağına dair idari yaptırımın uygulanabilmesi için, denetçi mimar veya mühendisin üç defa idari para cezası verilmesine sebep olduğu yapı denetim kuruluşunun, her üç idari para cezası yönünden de aynı yapı denetim kuruluşu olması gerektiği, olayda ise davacının görev yaptığı iki farklı yapı denetim kuruluşlarına verilen idari para cezalarının işleme dayanak alındığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği görülmüş ise de, yukarıda yer verilen mevzuat hükmünün incelenmesi neticesinde, denetçinin görev yaptığı ve hakkında üç idari para cezası verilmesine sebep olduğu yapı denetim kuruluşunun aynı yapı denetim kuruluşu olmasını gerektiren bir düzenleme bulunmadığı görüldüğünden ilk derece mahkemesi kararının bu gerekçesinde de hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne, 2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 07/07/2021 tarihinde, kesin olarak, oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY (X): Temyize konu edilen Bölge İdare Mahkemesi kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen bozma nedenleri bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.