02.12.2021 Tarihli Danıştay Kararı – Yapı Denetim
T.C. DANIŞTAY Altıncı Daire Kararı
Esas : 2021/7543
Karar : 2021/13236
Karar Tarihi : 02.12.2021
ÖZET: Dava, Bursa’daki bir yapıda bodrum kat yüksekliğinin mimari projeye aykırı olarak 2,40 cm yerine 2,60 cm yapılması nedeniyle yapı denetim şirketine verilen bir yıllık “yeni iş almaktan men” cezasının, aykırılığın yapının taşıyıcı sistemini etkileyip etkilemediği tartışmalı olduğu için iptaline ilişkindir. Danıştay 6. Dairesi, dosyada TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası’nın “taşıyıcı sistemi etkilemez” yönündeki raporu ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın (bilirkişi tarzı ek incelemeler sonrası) “taşıyıcı sistemi etkiler” yönündeki raporunun birbiriyle çeliştiğini tespit ederek, bu çelişkinin keşif ve bilirkişi incelemesiyle giderilmesi gerektiğine, eksik incelemeye dayalı verilen kararın bu nedenle bozulması gerektiğine hükmetmiştir. Karar, “taşıyıcı sisteme etki” kavramının somut olayda nasıl (mühendislik raporlarıyla) ispatlanması gerektiğini gösteren, projedeki en teknik-mühendislik ağırlıklı kararlardan biridir.
T.C.
D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2021/7543 Karar No : 2021/13236 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …Yapı Denetim Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı – …
VEKİLİ : …
İSTEMİN KONUSU :…Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Bursa ili, …ilçesi, …ada, …sayılı parsel üzerindeki …YİBF numaralı yapının 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 2. maddesinin 4. fıkrasının (c) ve (g) bentleri ve 3. maddesi ile Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliğinin 5 ve 6. maddelerine uygun denetlenmediğinden bahisle anılan Kanunun 8. maddesi uyarınca (1) bir yıl süre ile yeni iş almaktan men cezası verilmesine ilişkin 15/06/2017 tarihli, 30097 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan …tarihli, …sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesince verilen …tarih ve E:…, K:…sayılı kararda; dava konusu olaya ilişkin olarak davalı idarece yapılan denetimler, hazırlanan teknik inceleme raporu ve komisyon kararının incelenmesinden, bodrum kat yüksekliğinin mimari projede 2,40 cm iken uygulamada 2,60 cm olarak yapıldığının tespit edildiği, bu nedenle, şirketin 4708 sayılı Kanunun 2. maddesinin 4. fıkrasının (c) ve (g) bentlerine aykırı hareket ettiğinden bahisle aynı Kanun’un 8. maddesi uyarınca bir yıl süreyle yeni iş almaktan men cezası ile cezalandırıldığı, yapı denetim şirketinin projeye aykırı olan imalatı nedeniyle süresi içerisinde ilgili idareye bildirimde bulunmadığı ve yapının denetim yükümlülüğünü mevzuata uygun olarak yerine getirmediği anlaşılmakla birlikte, yapı denetim şirketleri hakkında yeni iş almaktan men cezası verilebilmesi için öncelikle projeye aykırı olduğu tespit edilen durumların yapının taşıyıcı sistemini ne şekilde etkilediği hususunun ortaya konulması gerektiği, dava konusu olayda yerinde yapılan denetimler ve teknik inceleme raporunda söz konusu aykırılığın taşıyıcı sistemi etkilediğine ilişkin herhangi bir tespitin yapılmadığı, sadece komisyon kararında taşıyıcı sistemi etkilediğinin yazılmasının yeterli olamayacağı, davalı idarece, yapılan denetim ve hazırlanan teknik inceleme raporu ile aykırılığın taşıyıcı sistemi etkileyip etkilemediği hususu aydınlatıldıktan sonra ulaşılacak sonuca göre işlem tesis edilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı olarak tesis edildiği anlaşılan dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: …Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesince verilen kararda; istinaf başvurusunun reddi yolundaki kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 24/06/2020 tarih ve E:2019/15155, K:2020/6144 sayılı kararıyla bozulması üzerine bozma kararına uyularak, davacı yapı denetim şirketinin gözetim ve denetiminde bulunan …YİBF numaralı yapıda tespit edilen ruhsat eki onaylı betonarme (statik) projesine aykırılıkların niteliği itibarıyla yapının taşıyıcı sistemini etkilediği hususunun ara kararına verilen cevap dilekçesi ekinde yapılan açıklamalara göre sübut bulduğu, yapının 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun’un 2. maddesinin 4. fıkrasının (c) bendi ve (g) bendi ve anılan Kanun’un 3. maddesine uygun denetlenmediğinden bahisle tesis edilen bir (1) yıl yeni iş almaktan men cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, …İdare Mahkemesince verilen …tarih ve E:…, K:…sayılı kararın kaldırılmasına, 2577 sayılı Yasa’nın 45/4. maddesi uyarınca yapılan inceleme sonucunda davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :Temyiz edilen kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … ‘ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Bursa ili, …ilçesi, …ada, …sayılı parsel üzerindeki 798184 YİBF numaralı yapının 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 2. maddesinin 4. fıkrasının (c) ve (g) bentleri ve 3. maddesi ile Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliğinin 5 ve 6. maddelerine uygun denetlenmediğinden bahisle anılan Kanunun 8. maddesi uyarınca (1) bir yıl süre ile yeni iş almaktan men cezası verilmesine ilişkin 15/06/2017 tarihli, 30097 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan …tarihli, …sayılı davalı idare işlemi tesis edilmiştir. Bunun üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT: Dava konusu eylem tarihinde yürürlükte olan 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun “Denetim faaliyetinin durdurulması ve izin belgesinin iptali” başlıklı 8. maddesinde; “Yapı denetim kuruluşlarından, bu Kanunda öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine getirmedikleri anlaşılanların… denetim faaliyeti, yapı denetim komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça bir yıla kadar durdurulur ve belgesi geçici olarak geri alınır…” hükmüne yer verilmiştir.
23/04/2015 tarih ve 29335 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6645 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 32. maddesi ile değişik dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 8. maddesinde yapı denetim kuruluşuna, hataların yapının taşıyıcı sistemini etkilememesi kaydı ile 2. maddenin dördüncü fıkrasının (a) veya (c) ile (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmediğinin tespiti hâlinde, idari para cezası; taşıyıcı sistemi etkilemesi hâlinde ise bir yıl yeni iş almaktan men cezası verileceği düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Kanun değişikliklerinden sonra, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 2. maddesinin dördüncü fıkrasına aykırılık hallerinde lehe sonuçlar doğurduğu görülmektedir. Eylem tarihi itibarıyla uygulanması gereken yaptırımın işlem tarihinde yürürlükte bulunan hükümlere nazaran aleyhe olması sebebiyle idare tarafından işlem tarihinde yürürlükte bulunan hükümlere göre yaptırım uygulanmıştır.
Yukarıda yer verilen dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinden yapı denetim şirketine Kanun’un 2. maddesinin dördüncü fıkrasının (a) veya (c) ile (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmediğinin tespiti hâlinde, hataların yapının taşıyıcı sistemini etkilememesi kaydı ile tespite konu olan yapı denetimi hizmet sözleşmesi bedelinin %20’si kadar idari para cezası verileceği, hataların yapının taşıyıcı sistemini etkilemesi hâlinde bir yıl yeni iş almaktan men cezası verileceği düzenlenmiştir.
Uyuşmazlıkta, yapı denetim şirketine uygulanan bir yıl süreyle yeni iş almaktan men cezasının verilme şartlarının oluşup oluşmadığının incelenmesi gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; Bursa ili, …ilçesi, …ada, …parsel üzerindeki …YİBF numaralı yapının yapı denetim sorumluluğunu üstlendiği, Bursa Valiliği Çevre Şehircilik İl Müdürlüğü teknik personeli tarafından 18/09/2012 tarihinde yapılan denetimde, bodrum kat yüksekliğinin mimari projede 2,40 cm iken uygulamada 2,60 cm olarak yapıldığı ve bodrum kat kalıp çalışmalarının devam ettiğinin tespit edildiği, 24/09/2012 tarihinde davalı idare yapı denetim birimi tarafından ruhsat eki projesine aykırılıkların mahiyeti ve niteliğine ilişkin şantiye denetimi yapılarak düzenlenen denetim raporu ve teknik inceleme raporunda, bodrum kat yüksekliğinin mimari projeye aykırı yapılması konusunda yapı denetim şirketinin sorumluluğunun bulunduğu yönünde tespitlerin yapıldığı, idarenin tespit tutanağında belirtilen aykırılıkların taşıyıcı sisteme etkisinin açıkça ve ayrıca belirtilmediği görülmektedir.
Davacı tarafından, 13/04/2018 tarihli dilekçe ekinde İdare Mahkemesine sunulan raporda; Bursa ili, …ilçesi, …ada, …parsel üzerindeki …YİBF numaralı yapıda bodrum kat yüksekliğinin 2,40 cm yerine 2,60 cm olarak yapılmasının taşıyıcı sistemi etkileyip etkilemediği konusunda projelerin incelenmesi istemi üzerine, TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Bursa Şubesi tarafından rapor hazırlandığı, raporda, “değişikliğin binanın rijit kabul edilen ve deprem yönetmeliğine göre deprem hesabı yapılmasına gerek olmayan bodrum katında yapılması ve 20 cm’lik bir değişikliğin statik ve dinamik yükler altında bina taşıyıcı sistemine olumsuz bir etkisinin olmadığı, daha önce yapılan çalışmaların analiz sonuçlarında da görüldüğü, bu nedenle, yapılan değişikliğin binanın taşıyıcı sistemine herhangi bir zarar vermeyeceği” yolunda görüş bildirildiği anlaşılmaktadır.
Kanunun 2.maddesinin 4.fıkrasının (a), (c) ve (g) bentlerinde ve 3.maddesinde belirtilen görevlerin yerine getirilmemesinden dolayı yapının taşıyıcı sisteminin etkilenmesi durumunda yapı denetim kuruluşuna bir yıl yeni iş almaktan men cezası verilebileceğinden, aykırılıkların yapının taşıyıcı sistemini etkileyip etkilemediğinin tespit edilmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki …Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararı yukarıda belirtilen Danıştay 6. Dairesinin 24/06/2020 tarih ve E:2019/15155, K:2020/6144 sayılı kararı ile bozulmuştur.
Bölge İdare Mahkemesi …İdari dava Dairesince bozma kararına uyularak, …tarih ve E:…sayılı ara kararı ile davalı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile Yenişehir Belediyesinden, tespit edilen aykırılıkların yapının taşıyıcı sistemini etkileyip etkilemediğini niceliksel ve niteliksel olarak açıkça ortaya koyan ek rapor düzenlenmesinin ve belediyenin görüşünün ve anılan aykırılık nedeniyle tadilat projesi ve ruhsat onayı yapılıp yapılmadığının bildirilmesinin istenilmesi üzerine, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 02/02/2021 tarihli yazısının ekinde sunulan teknik raporda “aykırılığın taşıyıcı sistemi etkilediği” yönünde görüş bildirildiği, Yenişehir Belediye Başkanlığı’nın …tarih ve …sayılı yazısında tadilat ruhsatına ilişkin başvuru olmadığının belirtildiği ve ekinde sunulan teknik raporda ise “tespit edilen bodrum kat yüksekliğindeki 20 cm lik artışın yapının niteliksel olarak statik ve dinamik yükler altında bina taşıyıcı sistemine herhangi bir zarar vermeyeceği” yönünde görüş bildirildiği anlaşılmaktadır.
Anılan …tarih ve E:…sayılı ara karar ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığından; Yenişehir Belediye Başkanlığı’nın “İnşaat Mühendisi” imzalı Teknik Birim Görüşü ile İnşaat Mühendisleri Odası Bursa Şubesi’nin “İnşaat Mühendisi” imzalı bilirkişi raporundaki tespitlerle birlikte karşılaştırmalı etüd yapılarak, teknik açıklamalara uygun hesaplamalara da yer verilmek suretiyle olaydaki somut durumu ortaya koyan ek raporun istenilmesi üzerine, davalı Bakanlık tarafından 02/04/2021 tarihli yazı ekinde gönderilen teknik raporda, açıklamalar yapıldıktan sonra “Bodrum kat yüksekliğinin 260 cm yapılması durumunda binada bulunan taşıyıcı sistem elamanlarında kolon, perde, kiriş ve döşemelere gelen yüklerde, taşıyıcı sistem eleman boyutlarında (kolon, kiriş, perde, döşeme, temel), deprem etki kuvvetlerinde, yapı rijitliğinde ve yapı periyodunda değişiklikler meydana getireceği, dolayısıyla taşıyıcı sistemin dengesini, kapasitesini, depreme karşı koyma gücünü olumsuz yönde etkileyeceği, bodrum kat yüksekliğinin yapı ruhsat eki onaylı mimari ve betonarme projesine aykırı olarak yapılmasının betonarme taşıyıcı sistemi etkileyeceği” yolunda görüş bildirildiği; dosyada mevcut teknik raporların yapıdaki aykırılığın taşıyıcı sistemi etkileyip etkilemediği konusunda birbirinden farklı görüşler içerdiği görülmektedir.
Bu durumda; Bursa ili, …ilçesi, …ada, …parsel üzerindeki …YİBF numaralı yapıda bodrum kat yüksekliğinin mimari projeye aykırı yapılmasının, yapının taşıyıcı sistemini etkileyip etkilemediği konusunda çelişkili görüşler bulunduğu dikkate alındığında, bu hususun keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle açıklığa kavuşturması gerektiğinden, eksik incelemeye dayalı olarak verilen kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne, 2.Dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddi yolundaki temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Kullanılmayan yürütmenin durdurulması harcının istemi halinde davacıya iadesine, 4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 02/12/2021 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.