12.05.2022 Tarihli Danıştay Kararı (E.2020/3728) – Yapı Denetim
T.C. DANIŞTAY Altıncı Daire Kararı
Esas : 2020/3728
Karar : 2022/5610
Karar Tarihi : 12.05.2022
ÖZET: Dava, Çanakkale’de üç ayrı yapı nedeniyle bir yapı denetim şirketine verilen “yeni iş almaktan men” cezası ve idari para cezaları nedeniyle sorumlu denetim elemanı (kontrol elemanı, inşaat mühendisi) olan davacı hakkında üç yıl süreyle görev yasağı uygulanmasına ilişkindir. Danıştay 6. Dairesi, 4708 sayılı Kanun’un 2015 değişikliğinin yalnızca yapı denetim kuruluşuna üç kez para cezası verilmesi halini denetçiler için yaptırım sebebi saydığını, kuruluşa “yeni iş almaktan men” cezası verilmesine neden olan denetçiler için ayrıca bir yaptırım öngörmediğini belirleyerek, bu gerekçeyle tesis edilen işlemin kanunilik ilkesine aykırı olduğuna hükmetmiştir. Ayrıca, işlemin dayanağı üç para cezasından birinin mahkeme kararıyla iptal edildiği, diğeri hakkında ise dava açılmadığı tespit edilerek “üç kez ceza” şartının da fiilen gerçekleşmediği belirtilmiş ve işlemi iptal eden ilk derece kararını onayan istinaf kararı onanmıştır.
Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2020/3728 E. , 2022/5610 K.
“İçtihat Metni” T.C.
D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2020/3728 KararNo : 2022/5610
TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Bakanlığı – …
VEKİLİ: …, Hukuk Müşaviri (E-Tebligat)
KARŞI TARAF (DAVACI): …
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Çanakkale İli, Merkez İlçesi, … pafta, … ada, …parsel sayılı taşınmaz üzerindeki … YİBF numaralı yapının, Çanakkale, Merkez İlçesi, … pafta, …ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerindeki … YİBF numaralı yapının ve Çanakkale İli, Lapseki İlçesi, … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerindeki …YİBF numaralı yapının 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunda öngörülen hükümler doğrultusunda denetlenmeyerek … Yapı Denetim Limited Şirketine üç defa idari müeyyide uygulanmasına (yeni iş almaktan men ve üç idari para cezası verilmesine) sebep olduğundan bahisle sorumlu denetim elemanı (kontrol elemanı, inşaat mühendisi) olan davacı hakkında, 4708 sayılı Kanunun 8. maddesinin 9. fıkrası ve Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinin 6. maddesinin 7. fıkrası gereğince “üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olmaması” için Bakanlıkça kaydının tutulmasına ilişkin 27/09/2018 tarihli ve 30548 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan … tarihli ve … sayılı Bakanlık işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacının inşaat mühendisi – kontrol elemanı olarak görev yaptığı … Yapı Denetim Limited Şirketi’nin 1 (bir) yıl yeni iş almaktan men cezası aldığı, dava konusu işlemin 4708 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca tesis edildiği, söz konusu maddede 24/04/2015 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde değişiklik yapıldığı, dava konusu işlemin dayanağı olan fillerin İl Yapı Denetim Komisyon Kararlarına göre 2006-2011 tarihlerini kapsadığı, bu tarihlerde yürürlükte bulunan aynı Kanunun 8. maddesinde denetim şirketlerinde görev yapan denetçi mimar ve mühendislerin “denetçi belgelerinin iptal edileceğine ve üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev alamayacağı ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olamayacağına” yönelik bir hükme yer verilmediği, davacının 2006-2011 tarihli fillerinden çok sonra, ileri bir tarihte getirilen yasal düzenlemenin de davacı açısından sonuç doğurmayacağı, ayrıca, idari para cezalarına karşı açılan davalara ilişkin olarak UYAP sistemi üzerinden yapılan araştırmada; … YİBF numaralı yapıya ilişkin olarak verilen 21.778,24 TL idari para cezasına karşı açılan davada … İdare Mahkemesi’nin E:…, K:… sayılı dosyasında “davanın reddine”, … YİBF numaralı yapıya ilişkin olarak verilen 14.779,86 TL idari para cezasına karşı açılan davada … İdare Mahkemesi’nin E:…, K:… sayılı dosyasında “dava konusu işlemin iptaline” karar verildiği, … YİBF numaralı yapıya ilişkin olarak idari para cezası tutarının dosya münderecatında yer almadığı ve UYAP sisteminde herhangi bir dava kaydı bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin dayanağı olan idari para cezalarından bir tanesinin Mahkeme kararı ile hukuka aykırı olduğunun ortaya konulduğu ve iptal edilerek ortadan kaldırıldığı anlaşıldığından, davacı hakkında tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Temyize konu kararda; dava konusu işlemin 4708 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca tesis edildiği, söz konusu maddede 23/04/2015 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde yapılan değişiklik ile somut olay açısından yapı denetim kuruluşuna üç defa idari para cezası verilmesine sebep olduğu anlaşılan teknik personelin, üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev alamayacağı ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olamayacağı yolunda düzenleme getirilmesi suretiyle daha ağır yaptırımların öngörüldüğü, 6645 sayılı Kanun ile yapılan değişikliğin ise lehe olmadığı sonucuna varıldığından, yargısal denetimin eylem tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 4708 sayılı Kanunun 8. maddesi hükmüne göre yapılması gerektiği; eylem tarihinde şirket tüzel kişiliği bünyesindeki filden dolayı denetçi belgesini haiz olmayan davacı hakkında yapı denetim şirketine yeni iş almaktan men ve idari para cezası verilmesine sebep olduğundan bahisle cezalandırılmasını öngören bir hüküm bulunmadığından, filin gerçekleştirildiği tarihte yürürlükte bulunmayan, daha sonraki bir tarihte yürürlüğe giren bir hüküm dayanak gösterilerek davacıya yaptırım uygulanmasının “suçta ve cezada kanunilik” ilkesine aykırı düşeceği; anılan Kanunda 23/04/2015 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde yapılan değişiklik hükümleriyle getirilen idari yaptırımların yapı denetim kuruluşlarına yönelik olduğu, sorumlu denetim elemanları hakkında ancak yapı denetim kuruluşuna üç defa idari para cezası verilmesine sebep olmaları halinde belirli yaptırımların uygulanabileceği, yapı denetim kuruluşuna yeni iş almaktan men cezası uygulanmasına sebep olan denetçi mimar ve mühendisler ile teknik elemanlar hakkında yaptırım uygulanacağına dair bir düzenlemeye Kanunda yer verilmediği görüldüğünden, yeni iş almaktan men cezası verildiğinden bahisle tesis edilen dava konusu işlemin, tesis edildiği tarih itibarıyla da yasal dayanağı bulunmadığı; ayrıca, … Yapı Denetim Limited Şirketine … YİBF numaralı yapı nedeniyle verilen 21.778,24 TL para cezasına karşı açılan davanın … İdare Mahkemesi’nin … tarihli, E:…, K:… sayılı kararıyla reddedildiği, …YİBF numaralı yapı nedeniyle verilen 14.779,86 TL para cezasının aynı Mahkemenin … tarihli, E:…, K:… sayılı kararı ile iptal edildiği, … YİBF numaralı yapı hakkında verilen para cezasına ilişkin ise dosya içeriğinde herhangi bir bilgi ve belgenin, UYAP kayıtlarına göre de açılmış bir davanın bulunmadığı, dolayısıyla son durumda 3 defa para cezası verilmesine neden olma koşulu da gerçekleşmediğinden dava konusu işlemin anılan sebep unsuru yönünden de dayanağının kalmadığı anlaşıldığından, davacı hakkında tesis edilen işlemde belirtilen yönlerden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçeler ile İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, idari işlemlerin yargısal denetiminin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılmasının idare hukukunun ilkelerinden olduğu, cezayı gerektiren filin mevzuata aykırılığının gerçekleştiği dönem itibarıyla değerlendirildiğinde tesis edilen dava konusu işlemde davacının sorumluluğunun bulunduğu hususları ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …’IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın, Dairemiz kararında belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, 29/10/2021 günlü, 31643 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 85 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 1. maddesi uyarınca, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Altıncı Kısmının Dördüncü Bölümünün başlığı “Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği” şeklinde değiştirildiğinden, husumetin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı yerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına yöneltilmesine karar verilerek, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Çanakkale İli, Merkez İlçesi, … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerindeki … YİBF numaralı yapının, Çanakkale, Merkez İlçesi, … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerindeki … YİBF numaralı yapının ve Çanakkale İli, Lapseki İlçesi, … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerindeki … YİBF numaralı yapının 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunda öngörülen hükümler doğrultusunda denetlenmeyerek … Yapı Denetim Limited Şirketine üç defa idari müeyyide uygulanmasına (yeni iş almaktan men ve üç idari para cezası verilmesine) sebep olduğundan bahisle sorumlu denetim elemanı (kontrol elemanı, inşaat mühendisi) olan davacı hakkında, 4708 sayılı Kanunun 8. maddesinin 9. fıkrası ve Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinin 6. maddesinin 7. fıkrası gereğince “üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olmaması” için Bakanlıkça kaydının tutulmasına ilişkin 27/09/2018 tarihli ve 30548 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan … tarihli ve … sayılı davalı idare işlemi tesis edilmiştir.
Bunun üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun “Yapı denetim kuruluşları ve görevleri” başlıklı 2. maddesinin dördüncü fıkrasının (a) bendinde; “Proje müelliferince hazırlanan, yapının inşa edileceği arsa veya arazinin zemin ve temel raporları ile uygulama projelerini ilgili mevzuata göre incelemek, proje müelliferince hazırlanarak doğrudan kendilerine teslim edilen uygulama projesi ve hesaplarını kontrol ederek, ilgili idareler dışında başka bir kurum veya kuruluşun vize veya onayına tabi tutulmadan, ilgili idareye uygunluk görüşünü bildirmek” (c) bendinde; “Yapının, ruhsat ve ekleri ile mevzuata uygun olarak yapılmasını denetlemek”, (g) bendinde; “Ruhsat ve eklerine aykırı uygulama yapılması halinde durumu üç iş günü içinde ilgili idareye bildirmek” yapı denetim kuruluşlarının görevleri arasında sayılmıştır.
4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun “Denetim faaliyetinin durdurulması ve izin belgesinin iptali” başlıklı 8. maddesinde; “Yapı denetim kuruluşlarından, bu Kanunda öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine getirmedikleri anlaşılanların veya son üç yıl içerisinde üç defa olumsuz sicil alanların veyahut 3 üncü maddenin son fıkrası ile 6 ncı maddenin birinci fıkrası hükümlerine aykırı hareket ettiği belirlenenlerin denetim faaliyeti, yapı denetim komisyonunun teklif üzerine Bakanlıkça bir yıla kadar durdurulur ve belgesi geçici olarak geri alınır…” hükmüne yer verilmiştir.
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan 23/04/2015 tarih ve 29335 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6645 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 32. maddesi ile 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 8. maddesinde değişiklik yapılmış, madde başlığı “İdari müeyyideler ve teminat” olarak değiştirilirken madde metni de; “Yapı denetim kuruluşlarından bu Kanunda ve ilgili mevzuatta öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine getirmedikleri tespit edilenlere, tespit edilen fil ve hâllerin durumuna göre, aşağıdaki idari yaptırımlar uygulanır…” şeklinde düzenlenmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; davacının sorumlu denetim elemanı (kontrol elemanı, inşaat mühendisi) olduğu …Yapı Denetim Ltd. Şti.’nin sorumluluğunda bulunan … ve … YİBF numaralı yapılara ilişkin olarak 4708 sayılı Yapı Denetim Kanunu ve ilgili mevzuatı uyarınca belirlenen denetim yükümlülüklerini yerine getirmediğinden bahisle tanzim edilen teknik inceleme raporları ve komisyon kararları uyarınca anılan şirkete sırasıyla …YİBF numaralı yapıya ilişkin olarak 14.779,86 TL, … YİBF numaralı yapıya ilişkin olarak 21.778,24 TL idari para cezalarının verildiği, … YİBF numaralı yapıya ilişkin olarak ise idarenin savunma dilekçesinde zamanaşımına uğraması nedeniyle para cezasının uygulanmadığının belirtildiği ve UYAP sisteminde herhangi bir dava kaydının bulunmadığı, anılan şirkete bu cezalar nedeniyle bir yıl süreyle yeni iş almaktan men cezası ve idari para cezaları verildiği, denetim sorumluluğundaki söz konusu yapıları 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunda öngörülen hükümler doğrultusunda denetlenmeyerek, … Yapı Denetim Limited Şirketine üç defa idari müeyyide uygulanmasına (yeni iş almaktan men ve üç idari para cezası verilmesine) sebep olduğundan bahisle sorumlu denetim elemanı (kontrol elemanı, inşaat mühendisi) olan davacı hakkında, 4708 sayılı Kanunun 8. maddesinin 9. fıkrası ve Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinin 6. maddesinin 7. fıkrası gereğince “üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olmaması” için Bakanlıkça kaydının tutulmasına ilişkin 20/09/2018 tarihli ve 163783 sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri, dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesinden; 4708 sayılı Kanunda 23/04/2015 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde yapılan değişiklik hükümleriyle getirilen idari yaptırımların yapı denetim kuruluşlarına yönelik olduğu, sorumlu denetim elemanları hakkında ancak yapı denetim kuruluşuna üç defa idari para cezası verilmesine sebep olmaları halinde belirli yaptırımların uygulanabileceği, yapı denetim kuruluşuna yeni iş almaktan men cezası uygulanmasına sebep olan denetçi mimar ve mühendisler ile teknik elemanlar hakkında yaptırım uygulanacağına dair bir düzenlemeye Kanunda yer verilmediği görüldüğünden, dava konusu işlemin yeni iş almaktan men cezası verilmesine ilişkin kısmında kanunilik ilkesine aykırılık bulunduğu, ayrıca, dava konusu işlemin sebep unsuru olarak gösterilen … Yapı Denetim Limited Şirketine … YİBF numaralı yapı nedeniyle verilen 21.778,24 TL para cezasına karşı açılan davanın … İdare Mahkemesi’nin … tarihli, E:…, K:… sayılı kararıyla reddedildiği, … YİBF numaralı yapı nedeniyle verilen 14.779,86 TL para cezasının aynı Mahkemenin … tarihli, E:…, K:… sayılı kararı ile iptal edildiği, …YİBF numaralı yapı hakkında idarenin savunma dilekçesinde zamanaşımına uğraması nedeniyle para cezasının uygulanmadığının belirtildiği ve UYAP kayıtlarına göre de açılmış bir davanın bulunmadığı, dolayısıyla işlemde 3 defa para cezası verilmesine neden olma şartı da gerçekleşmediğinden, dava konusu işlemin anılan sebep unsuru yönünden de dayanağının kalmadığı anlaşıldığından, davacı hakkında tesis edilen işlemde belirtilen yönlerden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, yukarıda belirtilen gerekçeler ile dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf talebinin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine, 2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA, 3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının tarafara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın … İdare Mahkemesine gönderilmesine, 12/05/2022 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.