12.05.2022 Tarihli Danıştay Kararı (E.2021/2103) – Yapı Denetim
T.C. DANIŞTAY Altıncı Daire Kararı
Esas : 2021/2103
Karar : 2022/5611
Karar Tarihi : 12.05.2022
ÖZET: Dava, bir yapı denetim şirketinin denetim sorumluluğundaki üç yapı için verilen idari para cezaları nedeniyle sorumlu denetim elemanı (mimar, proje ve uygulama denetçisi) olan davacının denetçi belgesinin iptaline ilişkindir. Danıştay 6. Dairesi, işlemin dayanağı olan üç idari para cezasından ikisinin ayrı davalarda kesinleşen mahkeme kararlarıyla iptal edildiğini, üçüncüsü hakkında ise UYAP kayıtlarında herhangi bir dava bulunmadığını tespit ederek, davacı hakkındaki işlemin sebep unsurunun ortadan kalktığı sonucuna varmış ve denetçi belgesi iptalini hukuka aykırı bulan istinaf kararını onamıştır. Karar, aynı hukuki meselenin (üç cezadan ikisinin yargı yoluyla iptal edilmesi) farklı somut olaylarda tekrar karşımıza çıktığını ve Danıştay’ın bu konudaki içtihadının istikrarlı olduğunu göstermesi bakımından dikkat çekicidir.
Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2021/2103 E. , 2022/5611 K.
“İçtihat Metni” T.C.
D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2021/2103 KararNo : 2022/5611
TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Bakanlığı – …
VEKİLİ: …, Hukuk Müşaviri (E-Tebligat)
KARŞI TARAF (DAVACI): …
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: … Yapı Denetim Ltd. Şti.’nin denetim sorumluluğunda bulunan …, … ve … YİBF numaralı yapılarda 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunda öngörülen görev ve sorumlulukları yerine getirmeyerek görev aldığı yapı denetim kuruluşuna üç defa idari para cezası verilmesine neden olduğundan bahisle sorumlu denetim elemanı (mimar, proje ve uygulama denetçisi) olan davacının, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 8. maddesinin 8. fıkrası uyarınca denetçi belgesinin iptal edilmesi ve üç (3) yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olmaması için Bakanlıkça kaydının tutulmasına ilişkin 30/06/2019 tarihli, 30817 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 27/06/2019 tarihli ve 149339 sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; uyuşmazlıkta, dava konusu işlemin dayanağı olan aykırılıkların tespit edildiği tarihlerde yürürlükte bulunan mevzuatta, denetçi mimar ve denetçi mühendislerin belgelerinin iptal edileceğine dair hükme yer verilmediği gibi faaliyetten men cezası süresinin de bir yıl olarak belirlendiği, dava konusu işlemin ise, 4708 sayılı Kanunun 8. maddesinde 23.04.2015 tarihinde yapılan değişiklikler doğrultusunda tesis edildiği, anılan maddede 23.04.2015 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde yapılan değişikliklerin, somut olay açısından daha ağır yaptırımlar içerdiği görülmüş olup, hukuk devleti ilkesinin bir gereği olarak lehe olan hükümlerin davacı hakkında uygulanması gerektiği kanaatine varıldığından, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçe ile, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari dava dairesi kararında; dava konusu işlemin sebebi olarak gösterilen üç idari para cezasına esas alınan eylemlerin, 6645 sayılı Kanun ile yapılan değişikliğin yürürlüğe girdiği 24/04/2015 tarihinden önce gerçekleştiğinin (2012-2014 tarihleri arasında) anlaşılması karşısında, “eylem tarihi itibariyle” yürürlükte bulunan 4708 sayılı Kanunun 8. maddesi hükmüne göre değerlendirilmesi gereken aykırılıklar nedeniyle o tarihte anılan Yasa hükmünde öngörülmeyen bir yaptırım uygulanmasının “suçta ve cezada kanunilik” ilkesine aykırı düşeceği, dava konusu işlem 6645 sayılı Kanundan sonra 27/06/2019 tarihinde tesis edilmiş ise de, cezai yaptırımlara ilişkin mevzuatta yapılan değişikliklerden lehe olan hükümlerin ilgililer hakkında uygulanması gerektiği, şirketin cezalandırılmasına dayanak gösterilen fillerin 2012-2014 yılları arasında işlenmiş bulunması, 4708 sayılı Kanunun eylem tarihinde yürürlükte bulunan halinde sorumlu denetim elemanları hakkında yapı denetim kuruluşuna üç defa para cezası verilmesine neden olması halinde yaptırım uygulanacağını öngören bir hüküm bulunmaması karşısında, 6645 sayılı Kanun ile yapılan değişikliğin sorumlu denetim elemanları yönünden lehe olmadığı dava konusu işlemde bu yönden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, idari işlemlerin yargısal denetiminin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılmasının idare hukukunun ilkelerinden olduğu, cezayı gerektiren filin mevzuata aykırılığının gerçekleştiği dönem itibarıyla değerlendirildiğinde tesis edilen dava konusu işlemde davacının sorumluluğunun bulunduğu hususları ileri sürülmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ : Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu belirtilerek, davalının temyiz istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …’IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın, Dairemiz kararında belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, 29/10/2021 günlü, 31643 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 85 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 1. maddesi uyarınca, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Altıncı Kısmının Dördüncü Bölümünün başlığı “Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği” şeklinde değiştirildiğinden, husumetin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı yerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına yöneltilmesine karar verilerek, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : … Yapı Denetim Ltd. Şti.’nin denetim sorumluluğunda bulunan …, … ve … YİBF numaralı yapılarda 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunda öngörülen görev ve sorumlulukları yerine getirmeyerek görev aldığı yapı denetim kuruluşuna üç defa idari para cezası verilmesine neden olduğundan bahisle sorumlu denetim elemanı (mimar, proje ve uygulama denetçisi) olan davacının, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 8. maddesinin 8. fıkrası uyarınca denetçi belgesinin iptal edilmesi ve üç (3) yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olmaması için Bakanlıkça kaydının tutulmasına ilişkin 30/06/2019 tarihli, 30817 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Çevre ve Şehircilik Bakanlığının … tarihli ve … sayılı işlemi tesis edilmiştir.
Bunun üzerine, görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun “Yapı denetim kuruluşları ve görevleri” başlıklı 2. maddesinin dördüncü fıkrasının (a) bendinde; “Proje müelliferince hazırlanan, yapının inşa edileceği arsa veya arazinin zemin ve temel raporları ile uygulama projelerini ilgili mevzuata göre incelemek, proje müelliferince hazırlanarak doğrudan kendilerine teslim edilen uygulama projesi ve hesaplarını kontrol ederek, ilgili idareler dışında başka bir kurum veya kuruluşun vize veya onayına tabi tutulmadan, ilgili idareye uygunluk görüşünü bildirmek” (c) bendinde; “Yapının, ruhsat ve ekleri ile mevzuata uygun olarak yapılmasını denetlemek”, (g) bendinde; “Ruhsat ve eklerine aykırı uygulama yapılması halinde durumu üç iş günü içinde ilgili idareye bildirmek” yapı denetim kuruluşlarının görevleri arasında sayılmıştır.
4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun “Denetim faaliyetinin durdurulması ve izin belgesinin iptali” başlıklı 8. maddesinde; “Yapı denetim kuruluşlarından, bu Kanunda öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine getirmedikleri anlaşılanların veya son üç yıl içerisinde üç defa olumsuz sicil alanların veyahut 3 üncü maddenin son fıkrası ile 6 ncı maddenin birinci fıkrası hükümlerine aykırı hareket ettiği belirlenenlerin denetim faaliyeti, yapı denetim komisyonunun teklif üzerine Bakanlıkça bir yıla kadar durdurulur ve belgesi geçici olarak geri alınır…” hükmüne yer verilmiştir.
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan 23/04/2015 tarih ve 29335 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6645 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 32. maddesi ile 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 8. maddesinde değişiklik yapılmış, madde başlığı “İdari müeyyideler ve teminat” olarak değiştirilirken madde metni de; “Yapı denetim kuruluşuna üç defa idari para cezası verilmesine sebep olduğu anlaşılan denetçi mimar ve denetçi mühendislerin belgeleri, Merkez Yapı Denetim Komisyonunun kararı ile iptal edilir. Bu suretle belgesi iptal edilen denetçi mimar ve denetçi mühendisler, üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev alamaz ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olamaz. Yapı denetim kuruluşuna üç defa idari para cezası verilmesine sebep olduğu anlaşılan teknik personel, üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev alamaz ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olamaz…” şeklinde düzenlenmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; davacının sorumlu denetim elemanı (mimar – proje ve uygulama denetçisi) olduğu … Yapı Denetim Ltd. Şti.’nin sorumluluğunda bulunan …, … ve … YİBF numaralı yapılara ilişkin olarak 4708 sayılı Yapı Denetim Kanunu ve ilgili mevzuat uyarınca belirlenen denetim yükümlülüklerini yerine getirmediğinden bahisle tanzim edilen … (… YİBF), … (… YİBF) ve … (…YİBF) tarihli teknik inceleme raporları, raporların değerlendirilmesi neticesinde düzenlenen … tarihli ve … sayılı; … ve … sayılı; … ve … sayılı komisyon kararları uyarınca, anılan şirkete … YİBF numaralı yapıya ilişkin olarak 4.027,74 TL, … YİBF numaralı yapıya ilişkin olarak 18.892,91 TL, …YİBF numaralı yapıya ilişkin olarak da 2.696,48 TL idari para cezaları verildiği, denetim sorumluluğundaki söz konusu yapıları 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunda öngörülen hükümler doğrultusunda denetlenmeyerek adı geçen şirkete üç defa idari para cezası verilmesine sebep olduğundan bahisle sorumlu denetim elemanı (mimar – proje ve uygulama denetçisi) olan davacı hakkında, 4708 sayılı Kanunun 8. maddesinin 8. fıkrası gereğince “denetçi belgesinin iptali ile üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim ve laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olmaması” için Bakanlıkça kaydının tutulmasına ilişkin 30/06/2019 tarihli, 30817 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan dava konusu … tarihli ve … sayılı işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri, dosyadaki bilgi ve belgeler ile UYAP sisteminin birlikte incelenmesi sonucunda, dava konusu işlemin sebep unsuru olarak gösterilen idari para cezalarının iptali istemiyle açılan davalardan; … YİBF numaralı yapıya ilişkin olarak verilen 4.027,74 TL idari para cezasına karşı açılan davada … İdare Mahkemesinin … tarihli ve E:…, K:… sayılı kararıyla; … YİBF numaralı yapıya ilişkin olarak verilen 2.696,48 TL idari para cezasına karşı açılan davada da …İdare Mahkemesinin … tarihli ve E:…, K:… sayılı kararıyla söz konusu para cezalarının iptaline karar verildiği, … YİBF numaralı yapıya ilişkin olarak verilen 18.892,91 TL idari para cezasına karşı açılan davada ise aynı Mahkemenin … tarihli ve E:…, K:… sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği, anılan Mahkeme kararlarının kesinleştiği, böylece davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemlerin dayanağı olan 3 idari para cezasından iki tanesinin Mahkeme kararları ile hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verildiği, dolayısıyla davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemin sebep unsuru yönünden dayanağının kalmadığı, davacı hakkında tesis edilen işlemde belirtilen yönden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, yukarıda belirtilen gerekçe ile; dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf talebinin değişik gerekçeyle reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında, sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine, 2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun değişik gerekçeyle reddi yolundaki temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA, 3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının tarafara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın … İdare Mahkemesine gönderilmesine, 12/05/2022 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.