12.05.2022 Tarihli Danıştay Kararı (E.2020/4417) – Yapı Denetim
T.C. DANIŞTAY Altıncı Daire Kararı
Esas : 2020/4417
Karar : 2022/5498
Karar Tarihi : 12.05.2022
ÖZET: Dava, bir yapı denetim şirketinin denetimindeki üç ayrı yapıda tespit edilen aykırılıklar nedeniyle şirkete üç defa idari para cezası verilmesine sebep olan sorumlu denetim elemanının (mimar, proje ve uygulama denetçisi) 4708 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca denetçi belgesinin iptaline ilişkindir. Danıştay 6. Dairesi, bu davada bir önceki kararın (E.2019/13805) aksine, 2015 ve 2020 değişikliklerinin denetçiler açısından lehe sonuçlar doğurduğunu kabul ederek, eylem tarihi itibarıyla öngörülmeyen bir yaptırımın davacıya uygulandığı gerekçesiyle işlemi iptal eden mahkeme kararını bozmuş ve dava konusu işlemin esastan incelenmesi gerektiğine hükmetmiştir. Karar, 4708 sayılı Kanun’un zaman içindeki değişikliklerinin denetçi sorumluluğuna etkisi konusunda Danıştay içtihadının istikrar kazanma sürecini yansıtması bakımından dikkat çekicidir.
Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2020/4417 E. , 2022/5498 K.
“İçtihat Metni”
T.C.
D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2020/4417 Karar No : 2022/5498 TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Bakanlığı – ANKARA
VEKİLİ: …, Hukuk Müşaviri
KARŞI TARAF (DAVACI): …
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: … Yapı Denetim Ltd. Şti’nin denetim sorumluluğunda bulunan … YİBF nolu, … YİBF nolu ve … YİBF numaralı yapıların 4708 sayılı Yapı Denetim Kanunu’nda öngörülen esaslara göre denetlenmediği gerekçesiyle anılan şirkete üç defa idari para cezası verildiğinden, sorumlu denetim elemanı (Mimar, Proje ve Uygulama Denetçisi) olan davacının görev aldığı yapı denetim kuruluşlarına üç defa idari para cezası uygulanmasına sebep olduğundan bahisle 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 8. maddesi uyarınca denetçi belgesinin iptal edilmesi ve üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olmaması için Bakanlıkça kayıtlarının tutulmasına ilişkin … Bakanlığı’nın … tarih ve … sayılı Olur işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …. İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu işlemin dayanağı 4708 sayılı Yasa’nın 8. maddesinde 23/04/2015 tarihinde yapılan değişiklik ile denetçi mimar ve mühendisler açısından daha ağır yaptırımların getirildiği, denetçi mimar ve denetçi mühendislerin belgelerinin iptal edileceğine dair hükme yer verildiği, faaliyetten men cezasının da üç yıl olarak belirlendiği, mülga Kanun maddesinde geçici durdurma ve bir yıla kadar faaliyetten men cezası verileceğinin öngörüldüğü, dava konusu işlemin dayanağı fiillerin 23/04/2015 tarihinden önce gerçekleştiği, cezai yaptırımlara ilişkin mevzuatta yapılan değişikliklerde lehe olan hükümlerin uygulanması gerektiğinden dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Temyiz edilen kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…’ÜN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, 29/10/2021 günlü, 31643 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 85 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 1. maddesi uyarınca, husumetin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı yerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına yöneltilmesine karar verilerek, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : … Yapı Denetim Ltd. Şti’nin denetim sorumluluğunda bulunan … YİBF numaralı yapıya ilişkin … tarih ve … sayılı … İl Yapı Denetim Komisyonu kararı, … YİBF numaralı yapıya ilişkin … tarih ve … sayılı İl Yapı Denetim Komisyonu kararı ile … YİBF numaralı yapıya ilişkin … tarih ve … sayılı İl Yapı Denetim Komisyonu kararıyla idari para cezası verilmesine karar verilmesi üzerine, sorumlu denetim elemanı (Mimar, Proje ve Uygulama Denetçisi) olan davacının görev aldığı yapı denetim kuruluşlarına üç defa idari para cezası uygulanmasına sebep olduğundan bahisle 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 8. maddesi uyarınca denetçi belgesinin iptal edilmesi ve üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olmaması için Bakanlıkça kayıtlarının tutulmasına ilişkin dava konusu işlem tesis edilmiştir.
… Yapı Denetim Ltd. Şti’nin denetim sorumluluğunda bulunan … YİBF numaralı yapıya ilişkin İl Yapı Denetim Komisyonu kararında aykırılıkların 08/05/2012 – 22/10/2013 tarihleri arasında gerçekleştiğinin, … YİBF numaralı yapıya ilişkin İl Yapı Denetim Komisyonu kararında aykırılıkların 02/02/2012 – 04/01/2013 tarihleri arasında gerçekleştiğinin, … YİBF numaralı yapıya ilişkin İl Yapı Denetim Komisyonu kararında ise aykırılıkların 26/09/2013 – 02/12/2013 tarihleri arasında gerçekleştiğinin belirtildiği anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT: 13/07/2001 tarih ve 24461 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun “Denetim faaliyetinin durdurulması ve izin belgesinin iptali” başlıklı 8. maddesinde denetim faaliyetinin geçici olarak durdurulmasına ilişkin usul düzenlenmiş; 23/04/2015 tarih ve 29335 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6645 sayılı Kanun’un 32. maddesi ile 4708 sayılı Kanun’un 8. maddesinde değişiklik yapılarak madde başlığı “İdari müeyyideler ve teminat” olarak değiştirilmiş, yapı denetim kuruluşuna üç defa idari para cezası verilmesine sebep olduğu anlaşılan denetçi mimar ve denetçi mühendislerin belgelerinin, Merkez Yapı Denetim Komisyonunun kararı ile iptal edileceği ve bu suretle belgesi iptal edilenlerin üç yıl süreyle herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda görev alamayacağı hükme bağlanmıştır.
20/02/2020 tarih ve 31045 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7221 sayılı Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 25. maddesi ile 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 8. maddesinde yeniden değişiklik yapılmış; idari para cezası oranları ve yeni iş almaktan men cezasının koşulları yeniden düzenlenmiş, ayrıca yapı denetim kuruluşlarına üç ayrı teknik inceleme raporu kapsamında üç adet idari müeyyide uygulanmasına sebebiyet vererek kayıtları tutulan denetçi mimar ve mühendisler ile diğer teknik personelin, Merkez Yapı Denetim Komisyonunun kararı ve Bakanlığın onayı ile üç yıl süreyle herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda teknik görev alamayacağı ve ortak olamayacağı hükme bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 23/04/2015 tarihinde yapılan değişiklikte, öncelikle Yasa maddelerini ihlal ettiği tespit edilen yapı denetim kuruluşlarının cezalandırılmasının esas alındığı, denetçiler için yalnızca 4708 sayılı Kanunun 3.maddesinin 5.fıkrasının 2.cümlesi hükmüne aykırı hareket eden mimar ve mühendislere idari para cezası verileceği, yapı denetim kuruluşunun üç defa idari para cezası almasına sebep olan mimar ve mühendislerin belgelerinin iptal edileceği düzenlemelerine yer verildiği, 20/02/2020 tarihinde yapılan değişiklikte de, denetçiler için, yapı denetim kuruluşunun üç defa idari müeyyide almasına sebep olan mimar ve mühendislerin üç yıl süreyle herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda teknik görev alamayacağı, başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olamayacağı düzenlemelerine yer verildiği, bunun dışında denetim sorumluluğu altında bulunan bir yapıda tespit edilen ruhsata aykırılıklar vb. hususlarda denetçi mimar ve mühendislere denetim faaliyetinin belli bir süre ile yasaklanması cezası verilebileceğine yönelik bir ifadeye yer verilmediği anlaşılmıştır.
Kanun değişikliklerinden sonra, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 2. maddesinin dördüncü fıkrasına aykırılık hallerinde idari yaptırım kararlarına ilişkin denetçi açısından lehe sonuçlar doğduğu görülmektedir. Dava konusu eylem tarihi itibarıyla uygulanması gereken yaptırımın işlem tarihinde yürürlükte bulunan hükümlere nazaran aleyhe olması sebebiyle idare tarafından işlem tarihinde yürürlükte bulunan hükümlere göre yaptırım uygulanmıştır.
Bu durumda, dava konusu işlemin esasının incelenmesi suretiyle karar verilmesi gerekirken, eylem tarihi itibarıyla Yasa hükmünde öngörülmeyen bir yaptırımın davacıya uygulandığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf talebinin reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne, 2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 12/05/2022 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.