12.05.2022 Tarihli Danıştay Kararı (E.2022/1565) – Yapı Denetim
T.C. DANIŞTAY Altıncı Daire Kararı
Esas : 2022/1565
Karar : 2022/5497
Karar Tarihi : 12.05.2022
ÖZET: Dava, Çanakkale’de aynı ada ve parseldeki üç yapı için düzenlenen tek bir teknik inceleme raporuna dayanılarak ayrı ayrı kesilen üç idari para cezası nedeniyle sorumlu denetim elemanı (makine mühendisi, yardımcı kontrol elemanı) olan davacının denetçi belgesinin iptaline ilişkindir. Danıştay 6. Dairesi çoğunluk görüşüyle, toplu ve bütünsellik arz eden yapılarda aynı tür aykırılıkların tek bir incelemeye dayanması halinde bu durumun “üç defa idari para cezası verilmesine sebep olma” şartı bakımından tek bir ceza olarak değerlendirilmesi gerektiğini kabul ederek işlemi iptal eden kararı onamıştır. Kararın karşı oyunda ise, farklı YİBF numaralı yapıların birbirinden ayrı yapılar olduğu, sadece aynı tarihte denetlenmiş olmalarının “aynı inceleme kapsamı” sonucunu doğurmayacağı, dolayısıyla her cezanın ayrı ayrı tekerrüre esas alınması gerektiği savunulmuştur.
Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2022/1565 E. , 2022/5497 K.
“İçtihat Metni” T.C.
D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2022/1565 Karar No : 2022/5497 TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Bakanlığı – …
VEKİLİ: …, Hukuk Müşaviri (E-Tebligat)
KARŞI TARAF (DAVACI): …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: …Yapı Denetim Ltd. Şti.’nin denetim sorumluluğunda olan Çanakkale ili, …Mah. … pafta, … ada, … parseldeki …, …, … YİBF nolu yapılar ile ilgili olarak anılan şirkete 4708 sayılı Kanun’un 8. maddesi uyarınca 3 kez idari para cezası verilmesine sebep olduğundan bahisle 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun’un 8. maddesinin 8. fıkrası uyarınca, söz konusu yapı denetim şirketinde sorumlu denetim elemanı (makine mühendisi, yardımcı kontrol elemanı) olan davacının üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olmaması için Bakanlıkça kayıtlarının tutulmasına ilişkin Bakanlık Makamının … tarih ve … sayılı olurunun iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu işlemin dayanağı 4708 sayılı Yasa’nın 8. maddesinde 23/04/2015 tarihinde yapılan değişiklik ile denetçi mimar ve mühendisler açısından daha ağır yaptırımların getirildiği, denetçi mimar ve denetçi mühendislerin belgelerinin iptal edileceğine dair hükme yer verildiği, faaliyetten men cezasının da üç yıl olarak belirlendiği, mülga Kanun maddesinde geçici durdurma ve bir yıla kadar faaliyetten men cezası verileceğinin öngörüldüğü, dava konusu işlemin dayanağı fllerin 23/04/2015 tarihinden önce gerçekleştiği, cezai yaptırımlara ilişkin mevzuatta yapılan değişikliklerde lehe olan hükümlerin uygulanması gerektiğinden dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyiz edilen kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …’ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Davacının sorumlu denetim elemanı (makine mühendisi, yardımcı kontrol elemanı) olarak görev yaptığı Çanakkale ili, … Mah. … pafta, … ada, … parsel üzerindeki …, …, … YİBF nolu yapılara ilişkin 04/05/2015 tarihli teknik inceleme raporunun düzenlenerek, Çanakkale Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemleriyle idari para cezası verildiği; teknik inceme raporunda, aykırılıkların 02/12/2014 tarihinde yapılan incelemede tespit edildiğinin belirtildiği anlaşılmaktadır.
Sorumlu denetim elemanı (makine mühendisi, yardımcı kontrol elemanı) olarak görev yapan davacının yapı denetim kuruluşlarına üç defa idari para cezası verilmesine sebep olduğundan bahisle üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olmaması için Bakanlıkça kayıtlarının tutulmasına ilişkin dava konusu işlemin tesis edilmesi üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT: 13/07/2001 tarih ve 24461 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun “Denetim faaliyetinin durdurulması ve izin belgesinin iptali” başlıklı 8. maddesinde; “Yapı denetim kuruluşlarından, bu Kanunda öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine getirmedikleri anlaşılanların veya son üç yıl içerisinde üç defa olumsuz sicil alanların veyahut 3 üncü maddenin son fıkrası ile 6 ncı maddenin birinci fıkrası hükümlerine aykırı hareket ettiği belirlenenlerin denetim faaliyeti, yapı denetim komisyonunun teklif üzerine Bakanlıkça bir yıla kadar durdurulur ve belgesi geçici olarak geri alınır. Durdurma kararı, Resmî Gazetede ilan edilir ve sicillerine işlenir. Denetim faaliyetinin geçici olarak durdurulmasına neden olan yapı denetim kuruluşunun mimar ve mühendisleri, bu süre içerisinde başka ad altında dahi olsa hiçbir denetim faaliyetinde bulunamaz. Geçici durdurmaya neden olan mimar ve mühendisler Bakanlıkça ilgili meslek odasına bildirilir. Meslek odaları, bu kişiler hakkında kendi mevzuatına göre işlem yapar. Faaliyeti üç defa durdurulan yapı denetim kuruluşunun denetim faaliyetine son verilir ve izin belgesi Bakanlıkça iptal edilir. İzin belgesi iptal edilen yapı denetim kuruluşunun, kusurları mahkeme kararı ile kesinleşen mimar ve mühendisleri başka bir yapı denetim kuruluşunda görev almaları halinde, görev aldıkları bu kuruluşa izin belgesi verilmez, verilmişse iptal edilir. Denetim faaliyeti geçici olarak durdurulan veya izin belgesi iptal edilen yapı denetim kuruluşu hakkındaki bu karar ilgili idareye bildirilir ve denetimini üstlendiği yapıların devamına izin verilmez. Bu durumda, yapım faaliyetine devam edilebilmesi için yapı sahibince başka bir yapı denetim kuruluşunun görevlendirilmesi zorunludur.” hükmüne yer verilmiştir.
23/04/2015 tarih ve 29335 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6645 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 32. maddesi ile 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 8. maddesinde değişiklik yapılmış, madde başlığı “İdari müeyyideler ve teminat” olarak değiştirilirken madde metninde; “Yapı denetim kuruluşlarından bu Kanunda ve ilgili mevzuatta öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine getirmedikleri tespit edilenlere, tespit edilen fil ve hâllerin durumuna göre, aşağıdaki idari yaptırımlar uygulanır…” hükümlerine yer verilmiştir.
Öte yandan, 05/02/2008 tarih ve 26778 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinin 6. maddesinin 7. fıkrasında (22/08/2015 tarih ve 29453 sayılı R.G) ”Hataların taşıyıcı sistemi etkilemesi nedeniyle yapı denetim kuruluşuna yeni iş almaktan men cezası uygulanmasına sebebiyet veren ya da gerçeği yansıtmayan raporlar hazırlayarak laboratuvarların belgesinin iptaline neden olan denetçi mimar ve mühendisler ile teknik elemanlar da, Kanunda yapı denetim kuruluşlarına ve laboratuvarlara idari para cezası uygulanmasına neden olan denetçi mimar ve mühendisler ile teknik elemanlar için öngörülen yaptırımlara tabidir. Yapı Denetim kuruluşları ve laboratuvarlara Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (ç), (d) bentleri ile (g) bendinin (1) numaralı alt bendi ve onuncu fıkrasının (b) ve (c) bentleri ile (e) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca uygulanan her bir idari yaptırım, sorumluluğu bulunan denetçi mimar ve mühendisler ve teknik elemanlara verilecek idari yaptırımlar konusunda tekerrüre esas alınır. Ancak Kanunun 8 inci maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi uyarınca uygulanacak idari para cezasının denetçi mimar ve mühendisler ile teknik elemanlar hakkında uygulanacak idari yaptırım için tekerrüre esas alınabilmesi için idari para cezasına konu her üç uyarı cezasına da o kişinin sebep olması gerekmektedir. Aynı inceleme kapsamında kuruluşa birden fazla filden idari yaptırım uygulansa bile neden olan denetçi mimar ve mühendisler ile teknik elemanlar için bu durum bir kere tekerrüre esas alınır.” düzenlemesi yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 23/04/2015 tarihinde yapılan değişiklikte, öncelikle Yasa maddelerini ihlal ettiği tespit edilen yapı denetim kuruluşlarının cezalandırılmasının esas alındığı, denetçiler için yalnızca 4708 sayılı Kanunun 3.maddesinin 5.fıkrasının 2.cümlesi hükmüne aykırı hareket eden mimar ve mühendislere idari para cezası verileceği, yapı denetim kuruluşunun üç defa idari para cezası almasına sebep olan denetçi mimar ve mühendislerin belgelerinin iptal edileceği, ayrıca denetçi mimar ve mühendisler ile teknik personelin üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev alamayacağı ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olamayacağı düzenlemelerine yer verildiği, 20/02/2020 tarihinde yapılan değişiklikte de, denetçiler için, yapı denetim kuruluşunun üç defa idari müeyyide almasına sebep olan mimar ve mühendislerin üç yıl süreyle herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda teknik görev alamayacağı, başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olamayacağı düzenlemelerine yer verildiği, bunun dışında denetim sorumluluğu altında bulunan bir yapıda tespit edilen ruhsata aykırılıklar vb hususlarda denetçi mimar ve mühendisler ile teknik personele denetim faaliyetinin belli bir süre ile yasaklanması cezası verilebileceğine yönelik bir ifadeye yer verilmediği anlaşılmıştır.
Kanun değişikliklerinden sonra, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 2. maddesinin dördüncü fıkrasına aykırılık hallerinde idari yaptırım kararlarına ilişkin denetçi mimar ve mühendisler ile teknik personel açısından lehe sonuçlar doğduğu görülmektedir. Eylem tarihi itibarıyla uygulanması gereken yaptırımın işlem tarihinde yürürlükte bulunan hükümlere nazaran aleyhe olması sebebiyle idare tarafından işlem tarihinde yürürlükte bulunan hükümlere göre yaptırım uygulanmıştır.
Uyuşmazlıkta, sorumlu denetim elemanı (makine mühendisi, yardımcı kontrol elemanı) olan davacının 4708 sayılı Kanun ve Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği uyarınca öngörülen görev ve sorumlulukları yerine getirmediğinden yapı denetim kuruluşlarına üç ayrı idari para cezası verilmesine neden olduğundan bahisle dava konusu işlemin tesis edildiği görüldüğünden, yapı denetim kuruluşları hakkında tesis edilen idari yaptırım kararlarının aynı yere ilişkin aynı inceleme kapsamında olup olmadığının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; davacının sorumlu denetim elemanı (makine mühendisi, yardımcı kontrol elemanı) olarak görev yaptığı … YİBF nolu yapıların Çanakkale ili, … Mah. … pafta, … ada, … parsel üzerinde olduğu, .. YİBF nolu yapılara ilişkin 04/05/2015 tarihli tek bir teknik inceleme raporunun düzenlenerek 3 ayrı idari para cezasının uygulandığı anlaşılmaktadır.
Her ne kadar, Kanun maddesinde, yapı denetim kuruluşuna verilen üç idari para cezasının aynı inceleme kapsamında olup olmadığı yolunda bir ayrım yapılmaksızın yapı denetim kuruluşuna üç defa idari para cezası verilmesine sebep olduğu anlaşılan denetçilerin belgelerinin iptal edileceği, ayrıca denetçi mimar ve mühendisler ile teknik personelin üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev alamayacağı ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olamayacağı öngörülmüş ise de; idari para cezalarının konusunu oluşturan yapıların özellikle toplu inşaatlar ve bütünsellik arz eden işler kapsamında bulunduğu ve aykırılıkların aynı tür ve nitelikte olduğunun tesbiti halinde, her yapı için kuruluşa birden fazla filden idari yaptırım uygulansa dahi sonuç itibarıyla tek bir inceleme söz konusu olacağından, bu durumdaki inşaat işlerinin aynı inceleme kapsamında kabul edilmesi, dolayısıyla bu durumun anılan Kanun’un 8. maddesinin 9. fıkrasında öngörülen “3 (üç) defa idari para cezası verilmesine sebep olma” filinde dikkate alınacak 1 (bir) idari para cezası olarak değerlendirilmesinin hakkaniyete uygun düşeceği sonucuna varılmaktadır.
Bu durumda, idari para cezalarının konusunu oluşturan, aynı ada ve parsel üzerinde bulunan … YİBF nolu yapılar için aynı tespitlere yer verilerek düzenlenen teknik inceleme raporuna dayanılarak ayrı ayrı uygulanan idari yaptırımların aynı inceleme kapsamında olduğu değerlendirildiğinde, sorumlu denetim elemanı (makine mühendisi, yardımcı kontrol elemanı) olan davacının 4708 sayılı Kanun ve Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği uyarınca öngörülen görev ve sorumlulukları yerine getirmediğinden yapı denetim kuruluşlarına üç ayrı idari para cezası verilmesine neden olduğundan bahisle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararına yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davalının temyiz isteminin reddine, 2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA, 3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının tarafara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın … İdare Mahkemesine gönderilmesine, 12/05/2022 tarihinde, kesin olarak, oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY (X): 28/02/2016 tarihli ve 29638 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yapı Denetim Kuruluşları ile Laboratuvarların Faaliyetlerinin Denetlenmesi, İdari Müeyyide Uygulanması ve İdari Para Cezalarının Tahsil Edilmesinin Usul ve Esaslarına Dair Tebliğ’in 5. maddesinin 1. fıkrasında; “4708 sayılı Kanunda ve Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinde öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine getirmediği tespit edilen yapı denetim kuruluşları hakkında uygulanacak idari müeyyideler, her bir iş (YİBF) için ayrı ayrı olmak üzere ilgisine göre İl ve/veya Merkez Yapı Denetim Komisyonu Kararı alınarak Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce ve/veya Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 4708 sayılı Kanunun 8. maddesindeki esaslar doğrultusunda tesis edilir.” hükmü yer almaktadır.
Çanakkale ili, … Mah. … pafta, … ada, … parsel üzerindeki … YİBF nolu yapıların birbirinden ayrı yapılar olduğu, farklı YİBF numarasıyla denetlenen yapıların sadece aynı tarihte denetlenmiş olmasının aynı inceleme kapsamında denetlendiği sonucunu doğurmayacağı gibi, yapı denetim kuruluşuna aynı filden birden fazla idari yaptırım uygulanması anlamına gelmeyeceği, aynı inceleme kapsamında birden fazla idari yaptırım uygulanması durumunun, YİBF numarası almış bir yapı hakkında yapılan inceleme sonucunda birden fazla aykırılık tespit edilmesi halinde birden fazla idari yaptırım kararı verilmesi halinde söz konusu olacağı sonucuna varıldığından, … YİBF numaralı yapılardaki aykırılıklar nedeniyle … Denetim Limited Şirketi’ne verilen üç farklı idari para cezasının her birinin ayrı ayrı tekerrüre esas alınması gerektiğinden, dava konusu işlemin iptali yolundaki mahkeme kararına yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu kararın bozulması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.