22.12.2021 Tarihli Danıştay Kararı (E.2019/17943) – Yapı Denetim
T.C. DANIŞTAY Altıncı Daire Kararı
Esas : 2019/17943
Karar : 2021/14300
Karar Tarihi : 22.12.2021
ÖZET: Dava, Şanlıurfa/Haliliye’deki bir yapının denetlenmemesi nedeniyle yapı denetim şirketine verilen 1 yıllık yeni iş almaktan men cezası sonucunda, şirketin kuruluş ortağı olan davacı hakkında -sırf ortak olması nedeniyle- men cezası süresince görev/ortaklık yasağı uygulanmasına ilişkindir. Danıştay 6. Dairesi, bu davada, şirkete verilen esas cezanın (yeni iş almaktan men) ayrı bir davada Danıştay tarafından bozulmuş olduğunu tespit ederek, ortak hakkındaki işlemin sonucunun da bu bozma kararı üzerine verilecek nihai karara bağlı olduğuna hükmetmiştir. Karar, bir yapı denetim şirketine uygulanan yaptırımın, salt ortak olan bireyler üzerindeki sonuçlarının (kanunda açık dayanak bulunup bulunmadığının) ayrıca irdelenmesi gerektiğini göstermesi bakımından dikkat çekicidir.
T.C.
D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2019/17943 Karar No : 2021/14300 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : …Bakanlığı – …
VEKİLİ : …, Hukuk Müşaviri (E-Tebligat) KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Şanlıurfa İli, Haliliye İlçesi, …Mahallesi, …ada, …parsel sayılı taşınmazda bulunan …YİBF numaralı yapının …sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 2. maddesinin dördüncü fıkrasının (c) ve (g) bentlerinde öngörülen esaslara göre denetlenmediğinden bahisle …Yapı Denetim Limited Şirketine bir yıl süre ile yeni iş almaktan men cezası verilmesi üzerine, anılan şirketin kuruluş ortağı (inşaat mühendisi ve proje ve uygulama denetçisi) olan davacının, bu men cezası süresi içerisinde herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olmaması için Bakanlıkça kayıtlarının tutulmasına ilişkin 04/12/2016 tarih ve 29908 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan …tarih ve …sayılı davalı idare işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesince verilen …tarih ve E:…, K:…sayılı kararda; … YİBF numaralı yapının bodrum katında kolon ve perdeler arası aks mesafelerindeki aykırılıkların ruhsata ve projeye uygun olarak yapılıp yapılmadığının denetimini yaparak projeye aykırıkları ilgili makamlara bildirilmesi gerekirken denetim görevini yerinde ve zamanında yapmayarak ilgili makamlara bildirmediği, yapının taşıyıcı sistemini etkilediğinin davalı idarece ortaya konulduğu, ayrıca dava konusu işleme esas teşkil eden …Yapı Denetim Limited Şirketine 1 yıl süreyle yeni iş almaktan men cezası verilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle anılan şirket tarafından açılan davada, ….İdare Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği ve dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; davacının kuruluş ortağı olduğu …Yapı Denetim Ltd. Şirketine verilen 1 (bir) yıl süre ile yeni iş almaktan men cezası hukuka aykırı bulunarak yargı yerince iptal edildiğinden, sebep unsuru yönünden dayanağı kalmayan dava konusu işlemde de hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, inşaate ilişkin yapı denetim kusurlarının İl Müdürlüğü teknik elemanlarınca yapılan inceleme neticesinde tanzim olunan teknik raporda gerekli delil, tespit ve tahlillere yer verilerek etrafıca açıklandığı, ruhsat ve statik projeye aykırı imalatların taşıyıcı sistemi etkileyen hatalardan olduğu ve temyiz edilen kararın usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, 29/10/2021 günlü, 31643 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 85 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 1. maddesi uyarınca, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Altıncı Kısmının Dördüncü Bölümünün başlığı “Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği” şeklinde değiştirildiğinden husumetin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı yerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına yöneltilmesine karar verilerek, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Şanlıurfa İli, Haliliye İlçesi, …Mahallesi, …ada, …parsel sayılı taşınmazda bulunan …YİBF numaralı yapının 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 2. maddesinin dördüncü fıkrasının (c) ve (g) bentlerinde öngörülen esaslara göre denetlenmediğinden bahisle …Yapı Denetim Limited Şirketine bir yıl süre ile yeni iş almaktan men cezası verilmesi üzerine, anılan şirketin kuruluş ortağı (inşaat mühendisi ve proje ve uygulama denetçisi) olan davacının, bu men cezası süresi içerisinde herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olmaması için Bakanlıkça kayıtlarının tutulmasına ilişkin 04/12/2016 tarih ve 29908 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan …tarih ve …sayılı davalı idare işlemi tesis edilmiştir. Bunun üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT: 23/04/2015 tarih ve 29335 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6645 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 32. maddesi ile değişik dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 8. maddesinde, “Yapı denetim kuruluşlarından bu Kanunda ve ilgili mevzuatta öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine getirmedikleri tespit edilenlere, tespit edilen fil ve hâllerin durumuna göre, aşağıdaki idari yaptırımlar uygulanır: a) Denetim personelinin görevi başında bulunmaması… b) Mevzuatın öngördüğü evrakın tanziminde eksiklik veya kusur bulunması… c) 2 nci maddenin dördüncü fıkrasının (b) veya (f) bendinde belirtilen görevlerin yerine getirilmemesi, hâllerinde, tespite konu yapının yapı denetimi hizmet sözleşmesi bedelinin %10’u kadar idari para cezası, ç) Hataların yapının taşıyıcı sistemini etkilememesi kaydı ile, 2 nci maddenin dördüncü fıkrasının (a) veya (c) ile (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmediğinin tespiti hâlinde, tespite konu olan yapı denetimi hizmet sözleşmesi bedelinin %20’si kadar idari para cezası verilir.”
g) Aşağıda belirtilen; 1) Hataların yapının taşıyıcı sistemini etkilemesi hâlinde 2 nci maddenin dördüncü fıkrasının (a) veya (c) ile (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmemesi, 2) 3 üncü maddenin beşinci fıkrasının birinci cümlesi hükmüne aykırı hareket edilmesi, 3) Yapı denetim kuruluşuna son bir yıl içinde üç defa idari para cezası uygulanması, hâllerinde, İl Yapı Denetim Komisyonunun teklif üzerine Bakanlıkça bir yıl yeni iş almaktan men cezası verilir. h) Yeni iş almaktan men yönünde verilen ilk cezanın ilan edilmesinden sonra, ikinci ve üçüncü defa yeni iş almaktan men cezası verilip ilan edilmesi hâlinde, Merkez Yapı Denetim Komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça yapı denetim kuruluşunun izin belgesi iptal edilerek faaliyetine son verilir ve teminatı irat kaydolunur.
Yapı denetim kuruluşuna üç defa idari para cezası verilmesine sebep olduğu anlaşılan denetçi mimar ve denetçi mühendislerin belgeleri, Merkez Yapı Denetim Komisyonunun kararı ile iptal edilir. Bu suretle belgesi iptal edilen denetçi mimar ve denetçi mühendisler, üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev alamaz ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olamaz. Yapı denetim kuruluşuna üç defa idari para cezası verilmesine sebep olduğu anlaşılan teknik personel, üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev alamaz ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olamaz…” hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dava konusu işlemi kanunilik ilkesi açısından ele aldığımızda, işlemin tesis edilmesine dayanak olarak gösterilen 13/7/2001 tarihli, 24461 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun “Denetim faaliyetinin durdurulması ve izin belgesinin iptali” başlıklı 8. maddesinde, yapı denetim şirketinin yapıya ilişkin denetim görevini üstlenmeyen ortaklarına, sadece ortak olmalarından ötürü faaliyetin durdurulması ve izin belgesinin iptaline yönelik yaptırımın uygulanabileceğine ilişkin bir düzenlemenin yer almadığı, diğer bir ifade ile Kanun’da yapı denetim şirketlerinin ortak veya yetkilileri hakkında Kanun’a aykırı davranışlarından ötürü uygulanacak yaptırımların türü, süresi ve miktarının gösterilmediği anlaşıldığından, dava konusu işlemin tesis edilme sebebini oluşturan aykırılıkların filin 23/04/2015 tarih ve 29335 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6645 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 32. maddesi ile değişik dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinden önce mi sonra mı meydana geldiği hususunun incelenmesi gerekmektedir.
Davacının 1 (bir) yeni iş almaktan men cezası süresi içinde herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olmaması için Bakanlıkça kayıtlarının tutulmasına ilişkin işlemin tesis edilmesine neden olan aykırılıkların kanun değişikliğinden önce meydana geldiğinin tespiti halinde kanunilik ilkesi gereği davacının çalışma hürriyetini sınırlayan idari işlemin tesis edilemeyeceğinde tereddüt bulunmamaktadır.
Davacının 1 (bir) yeni iş almaktan men cezası süresi içinde herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olmaması için Bakanlıkça kayıtlarının tutulmasına ilişkin işlemin tesis edilmesine neden olan aykırılıkların kanun değişikliğinden sonra meydana geldiğinin tespiti haline gelince, yapı denetim şirketine Kanun’un 2. maddesinin dördüncü fıkrasının (a) veya (c) ile (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmediğinin tespiti hâlinde, hataların yapının taşıyıcı sistemini etkilememesi kaydı ile tespite konu olan yapı denetimi hizmet sözleşmesi bedelinin %20’si kadar idari para cezası verileceği, hataların yapının taşıyıcı sistemini etkilemesi hâlinde bir yıl yeni iş almaktan men cezası verileceği düzenlenmiştir.
Yeni iş almaktan men cezası alan yapı denetim kuruluşunun ortaklarının, ceza süresi içinde; faaliyete son verme cezası alan yapı denetim kuruluşunun ortaklarının ise üç yıl süre içinde herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev alamayacağı ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olamayacağı düzenlenmiştir.
20.02.2020 tarihinde yapılan değişiklikle yapı denetim şirketine uygulanacak yaptırımlar için bazı filere ilişkin idari para cezalarının miktarları ve oranlarının artırıldığı, taşıyıcı sistemin etkilenmesi şartının statik projeye aykırılık olarak değiştirildiği ve bir yıl içinde üç defa idari para cezası alınması halinde bir yıl yeni iş almaktan men cezasının öngörüldüğü hükmün kaldırıldığı anlaşılmıştır. Bununla beraber Kanun’un 2.maddesinin 4.fıkrasının (a), (c) ve (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmediğinin tespit edilmesi veya Kanun’un 3. maddesinin beşinci fıkrasının birinci cümlesine aykırı hareket edilmesi hallerinde bir (1) yıl yeni iş almaktan men cezası verileceği düzenlemesi devam ettirilmiştir.
Ortaklar için de 2015 yılındaki düzenleme korunmuş ancak, ortakların men cezası süresi içinde ve şirketin faaliyetine son verilmesi halinde üç yıl süre içinde herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari bir görev alamayacağına ilişkin düzenleme kaldırılmıştır.
2015 ve 2020 değişikliklerinin her ikisinde de ortaklara yaptırım uygulanabilmesi yapı denetim kuruluşunun yeni iş almaktan men cezası alma veya faaliyetine son verilmesi cezası alma koşuluna bağlanmıştır.
Yapı denetim şirketine yeni iş almaktan men cezası verilmesi sebebiyle yapı denetim şirketinin ortaklarının ceza süresi içinde herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev alamayacağı ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olamayacağından öncelikle davacının ortağı olduğu yapı denetim şirketinin bir yıl süreyle yeni iş almaktan men cezasına dava açıp açmadığının araştırılması gerekmektedir. Zira, yapı denetim şirketinin bir yıl yeni iş almaktan men cezasının iptal edilmesi halinde davacının da cezasının dayanağı kalmayacağı tabidir. Yapı denetim şirketi bir yıl yeni iş almaktan men cezasının iptali için dava açmadığı takdirde ise yapı denetim şirketinin ortağı olan davacının açtığı davanın kendi içinde değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu halde de yapı denetim şirketine uygulanan bir yıl süreyle yeni iş almaktan men cezasının verilme şartlarının oluşup oluşmadığının incelenmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, dava konusu yapının denetim sorumluluğunu üstlenen …Yapı Denetim Ltd. Şirketinin bir yıl süre ile yeni iş almaktan men cezası ile cezalandırılmasına ilişkin 04/12/2016 tarih ve 29908 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan …tarih ve …sayılı davalı idare işleminin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki …. İdare Mahkemesince verilen …tarih ve E:…, K:…sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulüne dair …Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 22/12/2021 tarihli, E:2019/13804, K:2021/4293 sayılı kararıyla bozulduğu görülmüştür.
Bu durumda, şirket için verilen bir yıl yeni iş almaktan men cezası yaptırımı hakkında bozma kararı üzerine verilecek karara göre bu davada karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne, 2. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 22/12/2021 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.