22.12.2021 Tarihli Danıştay Kararı (E.2019/15645) – Yapı Denetim
T.C. DANIŞTAY Altıncı Daire Kararı
Esas : 2019/15645
Karar : 2021/14280
Karar Tarihi : 22.12.2021
ÖZET: Dava, İstanbul/Maltepe’deki bir yapıda tespit edilen ruhsat ve statik projeye aykırılıklar nedeniyle yapı denetim şirketine verilen bir yıllık yeni iş almaktan men cezası ile, bu cezaya sebep olan sorumlu denetim elemanı hakkında -hem denetçi sıfatıyla hem de şirket ortağı olması nedeniyle- ayrıca kayıt tutulmasına ilişkin işlemin iptaline ilişkindir. Danıştay 6. Dairesi, yapı denetim şirketine verilen men cezası bakımından aykırılıkların yapının taşıyıcı sistemini etkilemediği sonucuna vararak cezanın şartlarının oluşmadığını, ayrıca şirket ortağı olması nedeniyle davacıya işlem tesis edilmesinin de kanunda buna ilişkin açık bir yaptırım düzenlemesi bulunmadığından kanunilik ilkesine aykırı olduğunu tespit ederek işlemin iptaline karar vermiştir. Kararda, aynı olaya ilişkin farklı iki hukuki değerlendirmeyi (taşıyıcı sisteme etkisi somut olarak araştırılmalı mı, ortaklık sıfatı tek başına yeterli mi) içeren ayrıntılı bir karşı oy da yer almaktadır.
T.C.
D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2019/15645 Karar No : 2021/14280 TEMYİZ EDEN TARAFLAR : I- (DAVALI) … Bakanlığı – …
VEKİLİ : Av. …
II- (DAVACILAR) 1- … Yapı Denetim Ltd. Şti.
2- …
KARŞI TARAF : 1- … Yapı Denetim Ltd. Şti.
2- …
3- … Bakanlığı İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İstanbul ili, Maltepe ilçesi, … pafta, …ada (eski… ada), …sayılı parsel üzerindeki … YİBF nolu yapıyı 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun’un 2. maddesinin 4. fıkrasının (c) ve (g) bentlerinde öngörülen esaslara göre denetlemediğinden bahisle, … Yapı Denetim Ltd. Şti’ne aynı Kanun’un 8. maddesi gereğince 1 yıl süre ile yeni iş almaktan men cezası verilmesine ve buna sebep olan sorumlu denetim elemanlarından (uygulama denetçisi-mimar) olan …’ın Bakanlıkça Kayıtlarının tutulmasına, ayrıca … Yapı Denetim Ltd. Şti’nin ortağı olması nedeniyle yeni iş almaktan men cezası süresi içerisinde herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuar kuruluşunun ortağı da olmaması için Bakanlıkça kayıtlarının tutulmasına ilişkin … tarih ve …sayılı Bakanlık Oluru’nun iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacının denetim sorumluluğunda olan yapıdaki ruhsat ve eklerine aykırılığı tespit edilen imalatların, yapının taşıyıcı sistemi üzerindeki etkisinin değerlendirilmediği, aynı aykırılıklara ilişkin olarak, hem imalatların yapının taşıyıcı sistemini etkilemediği gerekçesiyle idari para cezası verildiği, hem de taşıyıcı sistemi etkilediği gerekçesiyle davacılar hakkında bir yıl süre ile yeni iş almaktan men cezası verildiği görüldüğünden, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; İstanbul ili, Maltepe ilçesi, … pafta, … ada (eski… ada), … sayılı parsel üzerindeki … YİBF nolu yapının onaylı statik projesine aykırı olarak yapıldığı belirlenen ve davacı yapı denetim kuruluşu tarafından üç iş günü içinde ilgili idareye bildirilmeyen imalatların yapının taşıyıcı sistemini etkilediği açık olduğundan, davacı şirket hakkında 1 (bir ) yıl süre ile yeni iş almaktan men cezası verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı; davacılardan sorumlu denetim elemanı yönünden ise, filin işlendiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan 4708 sayılı Kanun’un 8. maddesinde yapı denetim kuruluşuna yeni iş almaktan men cezası uygulanmasına sebep olan denetçi mimar ve mühendisler ile teknik elemanlar hakkında yeni iş almaktan men cezası süresi içerisinde herhangi bir yapı denetim veya laboratuar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuar kuruluşunun ortağı da olmaması için “Bakanlıkça kayıtlarının tutulması” yolunda bir yaptırım öngörülmediği, 4708 sayılı Kanun’un 8. maddesinin 6645 sayılı Kanun ile değişik hükmüne göre ise, bu Kanunla getirilen idari yaptırımların yapı denetim kuruluşlarına yönelik olduğu, sorumlu denetim elemanları hakkında ancak yapı denetim kuruluşuna üç defa idari para cezası verilmesine sebep olmaları halinde belirli yaptırımların uygulanabileceği düzenlemesi karşısında, sorumlu denetim elemanı yönünden dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile, … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın yapı denetim şirketi yönünden kısmen kaldırılmasına, bu kısım yönünden davanın reddine, sorumlu denetim elemanı hakkındaki “Bakanlıkça kayıtlarının tutulması” yönünden verilen karar sonucu itibarıyla usul ve hukuka uygun olduğundan, yukarıda yer verilen gerekçeyle kısmen reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN TARAFLARIN İDDİALARI : Temyiz edilen kararın aleyhlerine olan kısımlarının usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…’ÜN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile tespit edilen aykırılıkların yapının taşıyıcı sistemini etkileyip etkilemediği hususunun araştırılması ve gerekirse bilirkişi incelemesi de yaptırılmak suretiyle bir karar verilmesi gerektiğinden, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden, yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin, 29/10/2021 günlü, 31643 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 85 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 1. maddesi uyarınca, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Altıncı Kısmının Dördüncü Bölümünün başlığı “Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği” şeklinde değiştirildiğinden, husumetin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı yerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına yöneltilmesine karar verilerek, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra; Dairemiz üyesi …’in 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 5. maddesinin 2. fıkrasına aykırı olarak davacıların hak veya menfaatlerinde iştirak bulunmadığından her bir davacı tarafından idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılması gerektiği yönünde usule ilişkin karşı oyu bulunmakta ise de, dava konusu işlemler arasında hukuki yönden bağlılık ilişkisi bulunduğu sonucuna varılarak işin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : İstanbul ili, Maltepe ilçesi, … pafta, … ada (eski… ada), … sayılı parsel üzerindeki …YİBF nolu yapıda Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından 29/09/2016 tarihinde yapılan denetim sonucu düzenlenen teknik inceleme raporunda, ruhsat eki 08/04/2014 onay tarihli statik-betonarme projesine ve mimari projesine aykırılıklar olduğunun, statik-betonarme projeye aykırılıkların 22/07/2014 tarihinde yapıldığı hususlarının tespit edilerek, onaylı mimari projeye aykırılıklar için … tarih ve … sayılı Komisyon Kararı ile idari para cezası verildiği; statik- betonarme projesine aykırılıklara ilişkin ise yapının 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun’un 2. maddesinin 4. fıkrasının (c) ve (g) bentlerinde öngörülen esaslara göre denetlenmediğinden bahisle, … Yapı Denetim Ltd. Şti’ne aynı Kanun’un 8. maddesi gereğince 1 yıl süre ile yeni iş almaktan men cezası verilmesine ve sebep olan sorumlu denetim elemanlarından (uygulama denetçisi-mimar) olan …’ın Bakanlıkça Kayıtlarının tutulmasına, ayrıca … Yapı Denetim Ltd. Şti’nin ortağı olması nedeniyle yeni iş almaktan men cezası süresi içerisinde herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuar kuruluşunun ortağı da olmaması için Bakanlıkça kayıtlarının tutulmasına ilişkin … tarih ve … sayılı dava konusu işlemin tesis edilmesi üzerine iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT: Dava konusu eylem tarihinde yürürlükte olan 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun “Denetim faaliyetinin durdurulması ve izin belgesinin iptali” başlıklı 8. maddesinde; “Yapı denetim kuruluşlarından, bu Kanunda öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine getirmedikleri anlaşılanların veya son üç yıl içerisinde üç defa olumsuz sicil alanların veyahut 3 üncü maddenin son fıkrası ile 6 ncı maddenin birinci fıkrası hükümlerine aykırı hareket ettiği belirlenenlerin denetim faaliyeti, yapı denetim komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça bir yıla kadar durdurulur ve belgesi geçici olarak geri alınır…” hükmüne yer verilmiştir.
23/04/2015 tarih ve 29335 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6645 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 32. maddesi ile değişik dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 8. maddesinde, yapı denetim kuruluşlarının 2. maddenin dördüncü fıkrasının (a) veya (c) ile (g) bentlerinde belirtilen görevlerini yerine getirmemesi hâlinde, hataların yapının taşıyıcı sistemini etkilememesi kaydı ile idari para cezası; taşıyıcı sistemi etkilemesi hâlinde ise bir yıl yeni iş almaktan men cezası verileceği düzenlenmiştir.
Yapı denetim kuruluşuna üç defa idari para cezası verilmesine sebep olduğu anlaşılan denetçi mimar ve denetçi mühendislerin belgeleri, Merkez Yapı Denetim Komisyonunun kararı ile iptal edilir. Bu suretle belgesi iptal edilen denetçi mimar ve denetçi mühendisler, üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev alamaz ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olamaz.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Uyuşmazlık, davacılardan yapı denetim şirketi yönünden değerlendirildiğinde; Kanun değişikliklerinden sonra, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 2. maddesinin dördüncü fıkrasına aykırılık hallerinde lehe sonuçlar doğurduğu görülmektedir. Eylem tarihi itibarıyla uygulanması gereken yaptırımın, işlem tarihinde yürürlükte bulunan hükümlere nazaran aleyhe olması sebebiyle idare tarafından, işlem tarihinde yürürlükte bulunan hükümlere göre yaptırım uygulanmıştır.
Kanunun 2. maddesinin 4. fıkrasının (a), (c) ve (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmemesinin yapının taşıyıcı sistemini etkilemesi durumunda yapı denetim kuruluşuna bir yıl yeni iş almaktan men cezası verilebileceğinden, aykırılıkların yapının taşıyıcı sistemini etkileyip etkilemediğinin tespit edilmesi gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; İstanbul ili, Maltepe ilçesi, … pafta, … ada (eski… ada), … sayılı parsel üzerindeki … YİBF nolu yapıda Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından yapılan denetim sonucu düzenlenen teknik inceleme raporunda, ruhsat eki statik- betonarme projesine aykırı olarak 2. bodrum kattaki sığınak alanına, radye temel planında 1-6 aksı ile A-C aksı arasında radye temel üst kotunun -4.50, betonarme döşeme üst kotunun -1.90 olduğu, betonarme döşeme üstünden, betonarme döşeme altına yüksekliğin net h:2.45m. olması gerekirken yerinde h:1.94m.olarak inşa edildiği, yine aynı kattaki otopark alanında, radye temel planında 3-6 aksı ile C-M aksı arasında radye temel üstü kotunun -4,50, tavan kalıp planı betonarme döşeme üst kotunun -0,70 olduğu, betonarme döşeme üstünden asmolen döşeme altına yüksekliğin net h:3.50m. olması gerekirken yerinde net yüksekliğinin h:3.00 m. olarak inşa edildiği tespitlerine yer verildiği görülmektedir.
Uyuşmazlıkta, dava konusu işlemin tesis edilmesine dayanak alınan teknik inceleme raporunda belirtilen aykırılıkların incelenmesinden; tespit edilen aykırılıkların yapının taşıyıcı sistemini etkileyecek nitelikte olmadığı, yapı denetim şirketine uygulanan bir yıl süreyle yeni iş almaktan men cezasının verilmesi şartlarının oluşmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Öte yandan; uyuşmazlık, dava konusu işlemin, …’a … Yapı Denetim Ltd. Şti’nin ortağı olması nedeniyle yeni iş almaktan men cezası süresi içerisinde herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olmaması için Bakanlıkça kayıtlarının tutulmasına ilişkin kısmı yönünden değerlendirildiğinde; işlemin tesis edilmesine dayanak olarak gösterilen eylemin gerçekleştiği tarihte 4708 sayılı Kanunun yürürlükte bulunan 8. maddesinde, yapı denetim şirketinin yapıya ilişkin denetim görevini üstlenmeyen ortaklarına, sadece ortak olmaları nedeniyle faaliyetin durdurulması ve izin belgesinin iptaline yönelik yaptırımın uygulanabileceğine ilişkin bir düzenlemenin yer almadığı, diğer bir ifade ile Kanunda, yapı denetim şirketlerinin ortak veya yetkilileri hakkında Kanuna aykırı davranışları nedeniyle uygulanacak yaptırımların türü, süresi ve miktarının gösterilmediği anlaşıldığından, kanunilik ilkesi gereği yapı denetim şirketinin ortağı olmasından dolayı adı geçen davacı hakkında işlem tesis edilemeyeceği açıktır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin yukarıda belirtilen gerekçelerle iptaline karar verilmesi gerektiğinden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan tarafarın temyiz istemlerinin kabulüne, 2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile anılan kararın yapı denetim şirketi yönünden kaldırılmasına, bu kısım yönünden davanın reddine; sorumlu denetim elemanı hakkında Bakanlıkça kayıt tutulması yönünden yukarıda özetlenen gerekçeyle istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 22/12/2021 tarihinde, kesin olarak, oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY (X): Dosyanın incelenmesinden, dava konusu işlemin dayanağı teknik inceleme raporunda; yapının ruhsat eki statik- betonarme projesine aykırı olarak 2. bodrum kattaki sığınak alanına, radye temel planında 1-6 aksı ile A-C aksı arasında radye temel üst kotunun -4.50, betonarme döşeme üst kotunun -1.90 olduğu, betonarme döşeme üstünden, betonarme döşeme altına yüksekliğin net h:2.45m. olması gerekirken yerinde h:1.94m.olarak inşa edildiği, yine aynı kattaki otopark alanında, radye temel planında 3-6 aksı ile C-M aksı arasında radye temel üstü kotunun -4,50, tavan kalıp planı betonarme döşeme üst kotunun -0,70 olduğu, betonarme döşeme üstünden asmolen döşeme altına yüksekliğin net h:3.50m. olması gerekirken yerinde net yüksekliğinin h:3.00 m. olarak inşa edildiği, yapı denetim şirketinin söz konusu aykırılıklar nedeniyle sorumlu olduğu yönünde tespitlerin yapıldığı görülmektedir. Uyuşmazlıkta, idarenin tespit tutanağında belirtilen aykırılıkların taşıyıcı sisteme etkisi açıkça ve ayrıca belirtilmemiştir.
Kanunun 2.maddesinin 4.fıkrasının (a), (c) ve (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmemesinden yapının taşıyıcı sistemini etkilemesi durumunda yapı denetim kuruluşuna bir yıl yeni iş almaktan men cezası verilebilmesi nedeniyle aykırılıkların yapının taşıyıcı sistemini etkileyip etkilemediğinin tespit edilmesi gerektiğinden, öncelikle bu hususun araştırılması ve gerekirse bilirkişi incelemesi yaptırılması, ayrıca şirket ortağı olan davacıya ilişkin eylem tarihinde yürürlükte olan mevzuat yönünden de değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken, belirtilen konularda değerlendirme yapılmaksızın eksik incelemeye dayalı verilen kararda isabet bulunmadığından, temyize konu kararın belirtilen gerekçeler ile bozulması gerektiği görüşü ile çoğunluk kararına katılmıyorum.