Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, yapı ruhsatı süreçlerinde köklü bir dijital dönüşümün önünü açan iki yönetmeliği 5 Ağustos 2026 tarihli ve 33331 sayılı Resmî Gazete’de yayımladı. “Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Dijital Olarak Hazırlanması Hakkında Yönetmelik” ile “Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Elektronik Ortamda Teslimi ve Yönetilmesi Hakkında Yönetmelik”, önümüzdeki yıllarda proje müelliflerinin, ilgili idarelerin ve yapı denetim kuruluşlarının çalışma biçimini kademeli olarak değiştirecek. Yürürlük tarihleri henüz gelecekte olsa da, düzenlemenin kapsamı ve yapı denetim sürecine etkileri şimdiden bilinmesi gereken önemli ayrıntılar içeriyor.
İki Yeni Yönetmelik Ne Getiriyor?
Dijital Hazırlama Yönetmeliği, mimari proje, statik proje, elektrik ve tesisat projelerinin artık kâğıt taraması değil, doğrudan dijital ortamda üretilmesini zorunlu kılıyor. Bu kapsamda üç temel standart öne çıkıyor:
- PDF/A: İki boyutlu çizim dosyaları ve dokümanlar için,
- BIM (Yapı Bilgi Modellemesi): Üç boyutlu sayısal yapı modelleri için,
- IFC (ISO 16739-1) ve TS EN ISO 19650: BIM modelinin teslim formatı ve bilgi yönetimi şeması için.
e-PYS Yönetmeliği ise Bakanlık bünyesinde kurulacak Elektronik Proje Yönetim Sistemi (e-PYS) üzerinden projelerin teslim, inceleme, eksiklik bildirimi, revizyon, onay ve arşivleme süreçlerinin nasıl yürütüleceğini düzenliyor. Yönetmelik, taranmış belgelerle oluşturulan PDF dosyalarının artık kabul edilmeyeceğini, projelerin doğrudan dijital ortamda hazırlanıp güvenli elektronik imza ile veya imza kullanılmaması hâlinde basılı nüshayla birlikte teslim edilmesi gerektiğini açıkça ortaya koyuyor.
Yapı Denetim Kuruluşları İçin Ne Değişiyor?
4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun’un 2. maddesi, yapı denetim kuruluşlarına proje müelliflerince hazırlanan uygulama projelerini incelemek ve ilgili idareye uygunluk görüşü bildirmek görevini yüklemektedir. e-PYS Yönetmeliği yürürlüğe girdiğinde bu inceleme ve uygunluk bildirimi süreci artık kâğıt üzerinde veya kuruluşların kendi iç yazışma sistemlerinde değil, doğrudan e-PYS üzerinden yürütülecek. Yönetmelik metninde bu noktada iki önemli yükümlülük dikkat çekiyor:
- Sistem üzerinden inceleme zorunluluğu: Yapı denetim kuruluşlarının projeleri mevzuata uygunluk açısından e-PYS üzerinden incelemesi ve tespit edilen eksiklikleri gerekçeleriyle birlikte yine sistem üzerinden bildirmesi gerekecek.
- Kayıtların aktarılması zorunluluğu: Kuruluşların kendi yazılım platformlarında yürüttükleri işlemleri de e-PYS’ye aktarması öngörülüyor; yönetmelik e-PYS dışında başka bir elektronik ortamın bu amaçla kullanılamayacağını düzenliyor.
Ayrıca e-PYS üzerinde tutulacak kabul, ret, eksiklik ve revizyon kayıtlarının aksi ispat edilinceye kadar geçerli kabul edileceği öngörülüyor; bu da ileride çıkabilecek proje inceleme sorumluluğu uyuşmazlıklarında sistem kayıtlarının delil niteliği kazanacağı anlamına geliyor.
Yürürlük ve Geçiş Takvimi
Düzenlemenin en dikkat çekici yönlerinden biri, yürürlüğe girişin oldukça uzun ve kademeli bir takvime yayılmış olması:
- Dijital Hazırlama Yönetmeliği: 1 Eylül 2027 tarihinde yürürlüğe girecek.
- e-PYS Yönetmeliği: 1 Eylül 2028 tarihinde yürürlüğe girecek.
- Aşamalı uygulama: Nüfusu 600.000’in üzerindeki büyükşehirlerde 1 Eylül 2029’dan itibaren, orta ölçekli şehirlerde 2030-2031 döneminde, diğer yerleşim alanlarında ise 1 Eylül 2032’den itibaren zorunlu hâle gelecek.
- Konut dışı yapılar: Bu yapı türleri için uygulama 2033 yılına kadar ertelenmiş durumda.
- Geçiş dönemi koruması: Belirlenen tarihlerden önce ruhsat başvurusu yapılmış projeler, yeni usule tabi tutulmayacak.
Bu kademeli takvim, yapı denetim kuruluşlarına ve proje müelliflerine sistemlerini ve iç iş akışlarını yeni usule uyarlamaları için görece uzun bir hazırlık süresi tanımaktadır; ancak özellikle büyükşehirlerde faaliyet gösteren kuruluşlar için bu süre göründüğünden daha kısa olabilir.
Büromuz, yapı denetim mevzuatındaki güncel gelişmeleri yakından takip etmekte olup, e-PYS ve dijital proje yönetimi sürecine geçişte yapı denetim kuruluşlarının karşılaşabileceği sözleşme, sorumluluk ve idari uyum sorunlarına ilişkin danışmanlık hizmeti sunmaktadır.