09.12.2025 Tarihli Yargıtay Kararı (E.2024/3967) – Yapı Denetim (İzmir Depremi)
T.C. YARGITAY 12. Ceza Dairesi Kararı
Esas No: 2024/3967
Karar No: 2025/8742
Karar Tarihi: 09.12.2025
ÖZET: 30 Ekim 2020 tarihli İzmir depreminde zemin ve 1. katı yıkılan bir apartmanda 11 kişinin öldüğü, 11 kişinin yaralandığı olayda; yapı müteahhidi, fenni mesuller, statik proje müellifi, zemin etüt mühendisleri ve yapı denetim şirketi yetkilileri hakkında taksirle öldürme suçundan verilen hükme ilişkindir. Bilirkişi kurulu raporlarında, binanın 1975 Deprem Yönetmeliği’ne göre hatalı projelendirildiği; yapı tipi katsayısının düşük seçilmesi, yetersiz etriye donatısı, eksik deprem derzi ve düşük beton dayanımı nedeniyle yıkıldığı tespit edilmiştir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, kooperatif yöneticileri ile zemin etüdü mühendisleri hakkındaki beraat kararlarını onarken, müteahhit, fenni mesuller, statik proje müellifi ve yapı denetim şirketi yetkilileri hakkındaki mahkûmiyet hükümlerini ceza belirleme, kusur oranı, mesleki yasaklama ve vekâlet ücreti yönlerinden bozmuştur. Karar, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun kapsamında sorumluluğun fenni mesul, proje müellifi ve yapı denetim şirketi arasında nasıl paylaştırıldığına ilişkin kapsamlı bir emsaldir.
MAHKEMESİ: Ceza Dairesi
SAYISI: 2022/2389 E., 2023/714 K.
SUÇ: Taksirle öldürme
HÜKÜMLER: İstinaf başvurularının esastan reddi kararı, düzeltilerek istinaf
30 Ekim 2020 tarihinde, Türkiye saati ile 14.51’de merkez üssü İzmir ili ile Sisam Adası arasında Ege Denizi açıklarında meydana gelen, moment büyüklüğü Kandilli Rasathanesi verilerine göre 6.9, AFAD verilerine göre 6.6 olarak açıklanan depremin etkisiyle İzmir’deki binalarda oluşan yıkım ve hasarlardan dolayı can ve mal kayıpları olmasının ardından adlî soruşturma başlatılmış; depremin etkisiyle yıkılan binalardan birisinin zemin ve 1. katı olmak üzere 2 katının yıkıldığı, 11 kişinin enkaz altında kalarak öldüğü ve 11 kişinin yaralandığı tespit edilmiştir.
Bilirkişi kurulu raporlarında; binanın 1998 tarihli ruhsatı dikkate alındığında Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik (1975 Deprem Yönetmeliği) hükümlerine tabi olduğu, yerinden alınan beton karot numunelerinin deney sonuçlarına göre betonarme projedeki beton dayanım sınıfının sağlanamadığı, donatı tespiti yapılan betonarme kolon elemanlarda kullanılan etriye donatılarının aralık değerlerinin ve kanca şekillerinin 1975 Deprem Yönetmeliği hükümlerini sağlamadığı, yapı tipi katsayısının K=1.33 olarak alınması gerekirken K=0.80 olarak seçildiği, bina yerdeğiştirme hesaplarının ve etriye hesaplarının statik hesap raporunda yer almadığı, bitişik nizam bloklar arasında bırakılması gereken deprem derzinin 11 cm olması gerekirken 5 cm olarak bırakıldığı tespit edilmiştir.
Yapılan statik itme analizleri ve zaman tanım alanında doğrusal olmayan analizler neticesinde; göçmenin, gerçekleşen düşük beton basınç dayanımı nedeniyle zemin kat perdelerinde ortaya çıkan yüksek eksenel gerilmeler sonucu basınç kırılması ve sünek davranışın kaybedilmesi şeklinde ortaya çıktığı belirlenmiştir.
Bilirkişi kurulu, binanın statik hesabında deprem yüklerinin ve etriye hesaplarının 1975 Deprem Yönetmeliği’ne uygun yapılmaması nedeniyle statik proje müellifinin; mevcut beton mukavemetinin statik projede öngörülen beton sınıfını sağlamaması nedeniyle bina fenni mesulünün ve müteahhidinin; binanın durumu ile ilgili eksik ve hatalı değerlendirmeleri ve denetimi nedeniyle yapı denetim şirketi ve denetçi mühendislerin sorumlu olduğu görüş ve kanaatine ulaşmıştır.
İlk Derece Mahkemesince, kooperatif yönetim kurulu üyesi sanıklar ile binanın fiili müteahhidinin fenni mesullüğü üstlenmeyen dönemdeki eylemlerinden sorumlu tutulamayacak sanıklar hakkında beraat, statik proje müellifi, fenni mesuller, yapı müteahhidi ve yapı denetim şirketi yetkilileri hakkında ise taksirle öldürme suçundan 5237 sayılı TCK’nın 85/2, 22/3. maddeleri uyarınca mahkûmiyet kararı verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi, ilk derece mahkemesinin kabul ettiği olay ve olgularda isabetsizlik görmeyerek yalnızca vekâlet ücretine ilişkin hukuka aykırılıkları düzelterek istinaf başvurularının esastan reddine karar vermiştir.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, kooperatif yöneticileri ve zemin etüdü mühendisleri hakkındaki beraat kararlarının bozulmasını talep etmiş ise de; Yargıtay 12. Ceza Dairesi, kooperatif yöneticilerinin ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesi gereği fiilen müteahhitlik yapan sanığın eyleminden sorumlu tutulamayacaklarını, zemin etüdü mühendislerinin ise verilerin doğru hesaplandığının bilirkişi raporuyla doğrulandığını ve zemin seçiminin yıkım ile illiyet bağının bulunmadığını belirterek bu sanıklar hakkındaki beraat hükümlerini onamıştır.
Yargıtay, statik proje müellifi, fenni mesuller, yapı müteahhidi ve yapı denetim şirketi yetkilileri hakkındaki mahkûmiyet hükümlerini ise; fenni mesullerden birinin istifasından sonra göreve başlayan fenni mesulün de 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 28/4. maddesi gereği önceki işlerin denetlenmesinden sorumlu olduğunun gözetilmemesi, yapı denetim şirketi yetkilileri hakkında eksik araştırmayla mahkûmiyet kararı verilmesi, kusur durumları birbiriyle çelişecek şekilde temel cezaların belirlenmesi, bilinçli taksir artırımının gerekçesiz uygulanması, mühendislik/mimarlık mesleğinin ruhsatnameye bağlı olmaması nedeniyle meslekten yasaklama kararı verilemeyeceğinin gözetilmemesi, mahsup ve vekâlet ücreti eksiklikleri ile yargılama giderlerinin sanıklara eşit değil kusurları oranında yükletilmesi gerektiğinin gözetilmemesi nedenleriyle bozmuştur.