Tabii Afet Nedeniyle Meydana Gelen Hasar ve Tahribata İlişkin Hizmetlerin Yürütülmesine Dair Kanun
Kanun Numarası : 4123
Kabul Tarihi : 23/7/1995
Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih : 25/7/1995 Sayı : 22354
Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 34
Madde 1 – Amaç: Bu Kanunun amacı, tabii afete maruz kalan yörelerde normal hayatın devamını sağlayacak hizmetlerin yürütülmesi, hasar ve tahribatın giderilmesi ile 2380 sayılı Kanuna göre kurulmuş fonlardan yapılacak yardıma ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Madde 2 – Onarımı mümkün görülen ve birden fazla bağımsız bölümü olan hasarlı yapılarda, 7269 sayılı Kanun hükümlerine göre, onarım yardımından yararlanmak için kat malikleri sayı ve arsa payı çoğunluğu ile borçlanma sözleşmelerini yapmaları halinde, borçlanma sözleşmesi yapmayan veya bu imkâna sahip olmayan diğer kat maliklerinin herhangi bir karar almaya gerek kalmadan Kat Mülkiyeti Kanunu gereğince yapının ortak yerlerinde yapılacak onarım giderlerine arsa payları oranında iştirakini sağlattırmaya, bunlardan tahsilat yapmaya ve yaptırmaya Bayındırlık ve İskân Bakanlığı yetkilidir. 7269 sayılı Kanun ile 2985 sayılı Toplu Konut Kanununa dayanılarak kredi verilen inşaatı tamamlanmış veya devam etmekte olan konutlardan hasar görenlerin Toplu Konut İdaresine veya bankalara olan borçlarının ertelenmesine veya silinmesine Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Madde 3 – Tabii afet nedeniyle toplanan her türlü taşınır mal ve yardımlar Kızılay\’a aktarılır; bu amaçla toplanan yardımlar derhal afet bölgelerine intikal ettirilir ve afet bölgeleri dışında kullanılamaz.
Madde 4 – Bu Kanun kapsamındaki yörelerde tabii afet nedeniyle hayatını kaybeden yurttaşların birinci derecedeki yakınlarına ve engelli hâle gelenlere Bakanlar Kurulunca belirlenecek miktarda yardım yapılabilir.
Madde 5 – Bu Kanun kapsamındaki yörelerde fiilen oturulan konutları veya fiilen kullanılan işyerleri tabii afet nedeniyle hasar görenlere, 7269 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde yapılacak hasar tespitlerine göre yardım yapılır; ödemeler zarar görenlerin malik veya kiracı olup olmadığına bakılmaksızın hak sahipliği dışında karşılıksız olarak yapılır.
Madde 6 – Bu Kanun kapsamındaki yöre belediyelerinin tabii afet nedeniyle toplayamadığı vergi, resim ve harçlar ile bu belediyelerin/özel idarelerin hasar ve tahribatı gidermek amacıyla aldığı yardımlar 2380 sayılı Kanuna göre kurulan fonlardan karşılanabilir; bu belediyelerin İller Bankasına olan yatırım borçları ertelenebilir veya terkin edilebilir.
Madde 8 – Bu Kanun kapsamındaki yörelerde faaliyette bulunan esnaf, sanatkâr, serbest meslek mensubu, sanayici ve tacirlere T. Halk Bankasınca, çiftçilere T.C. Ziraat Bankasınca kredi verilir; bu kredilerden doğacak zararlar Hazinece karşılanır.
Madde 9 – Tabii afet nedeniyle ödenen veya ödenecek sigorta tazminatları, Devletçe ödenen yardımlardan düşülmez.
Ek Madde 1 – Tabii afet nedeniyle hasar gören: (a) iskân ruhsatlı binalara ait afet öncesi resmî satış vaadi senedi/noter satış senedi sahiplerine, (b) fiilen oturulmasına rağmen iskân ruhsatı alınmamış konut sahipleri ile konut kooperatifi üyelerine (tek kooperatif/tek üyelik ile sınırlı), (c) ahır ve samanlık sahiplerine, (d) işyeri sahiplerine, 7269 sayılı Kanunda belirtilen borçlanma ve kredilendirme usulleri çerçevesinde hak sahipliği tanınır.
Ek Madde 2 – 7269 sayılı Kanuna göre tespit edilmiş hak sahipliğine başvuru süresinin uzatılması hususunda Bayındırlık ve İskân Bakanlığı yetkilidir.
Ek Madde 3 – Afet bölgelerinde yapılacak işlerle ilgili tomruk, kereste, demir, çimento gibi yapı malzemesi tahsisleri ilgili Bakanlığın talebi üzerine öncelik ve ivedilikle sağlanır.
Ek Madde 4 – Afet bölgesinde çalışan devlet memurlarına fazla çalışma ücreti (iki katına kadar) ve ek tazminat ödenir.
Ek Madde 5 – Afet bölgesinde ticaretle iştigal eden kiracı işletmecilere Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Vakıfları aracılığıyla iş yeri edindirme yardımı yapılabilir.
Ek Madde 6 – Bayındırlık ve İskân Bakanlığına afetlerin önlenmesi/zararların azaltılması amacıyla hibe olarak gönderilen malzeme ve teknik ekipmanlar gümrük vergi, resim ve harçlarından muaftır.
Geçici Madde 1 – 27/1/2003 Tunceli-Pülümür, 10/4/2003 İzmir-Urla/Seferihisar ve 1/5/2003 Bingöl depremlerinde ağır hasarlı/yıkık konut sahibi afetzedelere veya kuracakları kooperatiflere Toplu Konut İdaresi Başkanlığı aracılığıyla kredi verilebilir; Bayındırlık ve İskân Bakanlığı bu alanlarda konut, altyapı ve sosyal donatı yapabilir/yaptırabilir; orta hasarlı yapı sahiplerine güçlendirme/onarım kredisi verilebilir. Bu kapsamda temin edilen arsa/araziler üzerinde imar mevzuatındaki kısıtlamalara bağlı kalmaksızın harita, imar ve parselasyon planları Bakanlıkça yapılır/onanır; ilgili tüm işlemler her türlü vergi, resim, harç ve fondan muaftır.
Madde 10 – Yürürlük: Bu Kanun 1/1/1995 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 11 – Yürütme: Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
Not: Bu Kanun, 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Kanunu\’nun tamamlayıcısı niteliğindedir ve özellikle Madde 2 ile Ek Madde 1, kat mülkiyetine tabi hasarlı binalarda onarım/borçlanma sürecinde azınlıkta kalan kat maliklerinin de ortak gider paylaşımına dahil edilmesini sağlayan pratik bir mekanizma sunar — çok katlı yapıların deprem/afet sonrası onarımında yapı denetim hukuku pratiğiyle doğrudan bağlantılıdır. Kanun 4133, 4864 ve 6462 sayılı düzenlemelerle değişikliğe uğramıştır.