* Yapı Denetim Kuruluşlarına Yönelik İdari Müeyyideler *
Yapı denetim kuruluşlarına, denetim görevindeki kusurun niteliğine göre hizmet sözleşmesi bedeli üzerinden oranlanarak cezalar verilir:
İdari Para Cezaları
%10 Oranında: Mevzuatın öngördüğü evrak tanziminde eksiklik, personelin görev başında bulunmaması veya iş sağlığı ve güvenliği uyarılarının yapılmaması hallerinde uygulanır.
%20 Oranında: Proje denetimi veya uygulama denetimi görevlerinin, yapının taşıyıcı sistemini etkilemeyecek şekilde ihmal edilmesi durumunda verilir.
%30 Oranında: Malzeme denetimi, laboratuvar deneylerinin yaptırılması veya iş bitirme raporu düzenlenmesi gibi kritik görevlerin ihmali halinde uygulanır.
%50 Üst Sınırı ve Alt Sınır: Teknik inceleme raporu sonucunda uygulanacak toplam para cezası 50.000 Türk lirasından az olamaz; ancak bu tutar sözleşme bedelinin %50’sini de geçemez.
Yeni İş Almaktan Men Cezası
Hataların yapının taşıyıcı sistemini etkilemesi, ticari faaliyet yasağının ihlali veya son bir yıl içinde üç defa idari para cezası alınması hallerinde bir yıl süreyle yeni iş almaktan men cezası verilir.
Elektronik dağıtım sistemi ihlal edilerek denetime devam edilmesi durumunda üç ay yeni iş almaktan men ve %50 oranında para cezası uygulanır.
İzin Belgesinin İptali: Son on takvim yılı içinde üç defa yeni iş almaktan men cezası alan veya denetlediği yapının taşıyıcı sisteminde on beş yıl içinde onarılamaz hasar oluşan kuruluşların faaliyetine son verilerek teminatları irat kaydedilir.
* Denetçi ve Yardımcı Kontrol Elemanlarına Yönelik Yaptırımlar *
Teknik personelin sorumluluğu hem mali hem de mesleki kısıtlamaları içermektedir:
İdari Para Cezası: Denetçi mimar ve mühendisler ile diğer teknik elemanlara, denetim faaliyeti dışında ticari faaliyette bulunmaları veya laboratuvarlarda görev almaları halinde 10.000 Türk lirası idari para cezası verilir.
Görevden Men (Yasaklılık): Son beş takvim yılı içinde üç ayrı teknik inceleme raporunda idari müeyyideye sebebiyet veren denetçiler ve yardımcı kontrol elemanları, üç yıl süreyle hiçbir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda görev alamaz ve ortak olamazlar.
Disiplin Cezaları: İlgili meslek odaları (Mimar ve Mühendis Odaları), Bakanlık bildirimine istinaden kendi mevzuatları uyarınca; uyarma, kınama, mesleki faaliyetten geçici men veya meslekten çıkarma cezaları uygulayabilir.
Tüm bunların yanı sıra Türk Ceza Kanunu kapsamında cezai sorumluluklarda yer almaktadır. TCK kapsamında bu cezai sorumluluklara şu şekildedir;
* Türk Ceza Kanunu Kapsamındaki Cezai Sorumluluklar *
Yapı denetim personeli, görevleri gereği kamu görevlisi gibi yargılanmakta olup aşağıdaki ağır yaptırımlarla karşı karşıyadır:
Görevi Kötüye Kullanma (TCK 257): Denetim görevindeki icrai veya ihmali davranışlarla kamunun zararına yol açılması halinde 6 aydan 3 yıla kadar hapis cezası öngörülür.
Resmi Belgede Sahtecilik (TCK 204): Denetim yapılmadığı halde yapılmış gibi belge düzenlenmesi durumunda 3 yıldan 8 yıla kadar hapis cezası uygulanabilir.
İmar Kirliliğine Neden Olma (TCK 184): Ruhsata aykırı yapılaşmaya sebebiyet verilmesi halinde 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası söz konusudur.
Yapı denetim kuruluşları ve teknik personeli için bu cezalar müteselsil sorumluluk esasına dayalıdır; yani ortaya çıkan bir kusurdan kuruluş ortakları, denetçiler ve yardımcı kontrol elemanları kusurları oranında birlikte sorumludur